ဒီေန ့ဟာ Director Christopher Nolan ရဲ ့အသက္ 47 ႏွစ္ၿပည့္ေမြးေန ့ပါ။ ဒီ Review ကို ေနာက္အပတ္မွ တင္မယ္လို ့စီစဥ္ထားေပမဲ့ သူ ့ေမြးေန ့အတြက္ ကြ်န္ေတာ့္ လက္ေဆာင္ကေတာ့ သူ ့ရဲ ့Dunkirk အတြက္ ယခု Review ပဲၿဖစ္ပါတယ္။ Happy Birthday ပါ Mr. Nolan ။

Background and History

1939 ရဲ ့September လမွာ Nazi Germany ရဲ ့တပ္ေတြဟာ Poland နိုင္ငံကို ဝင္ေရာက္က်ဴးေက်ာ္လိုက္တဲ့ အခ်ိန္ကစၿပီး ဒုတိယကမာၻစစ္ၾကီး စတင္ၿဖစ္ပြားလာခဲ့တယ္။ ထိုအခ်ိန္မွာတင္ British နဲ ့French ေတြက Germany ကို စီးပြားေရးပိတ္ဆို ့မွုေတြ စတင္ၿပီး တရားဝင္ စစ္ေၾကာ္ၿငာလိုက္ပါေတာ့တယ္။ ၿပင္သစ္တပ္မေတာ္ကို ကူညီဖို ့ဆိုၿပီး British တပ္ေတြ ေစလႊတ္ေပးခဲ့တယ္။ ၿပင္သစ္ေတြက ပထမကမာၻစစ္က အမွားေတြကို နည္းနာယူခဲ့ပံုရတယ္။ 1930 ေက်ာ္ေလာက္ကတည္းက ၿပင္သစ္နဲ ့Germany နယ္စပ္တဝိုက္မွာ စစ္တပ္ေတြ၊ တပ္စခန္းေတြ ေဆာက္လုပ္ခဲ့တယ္။ ထိုတုန္းကေတာ့ ထိုတပ္စခန္းေတြကို Maginot Line ဆိုၿပီး လူသိမ်ားခဲ့တယ္။ ဒါမွလည္း အကယ္၍ စစ္ပြဲေတြ ၿဖစ္လာပါက ၿပင္သစ္ရဲ ့နယ္နိမိတ္ေတြထဲကို မေရာက္လာနိုင္ေအာင္ ဆုိတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ ့ပါ။ German ေတြကလည္း နပ္ခဲ့တယ္။ Poland ကို နိုင္ၿပီးတာနဲ ့ ၿပင္သစ္ထဲကို မဝင္ေသးပဲ 1940 April မွာ Demark နဲ ့Norway ကို က်ဴးေက်ာ္ၿပီး May လဆန္းပိုင္းေလာက္မွာ Belgium နဲ ့Netherland ကို ဝင္ေရာက္က်ဴးေက်ာ္ပါေတာ့တယ္။
.

Belgium ကို ကူဖို ့တက္သြားတဲ့ British တပ္သားေတြနဲ ့ၿပင္သစ္တပ္သားေတြဟာ Nazi တပ္ရဲ ့Panzer တင့္ကားေတြရဲ ့တိုက္ခိုက္မွုမွာ အေရးနိမ့္လာတဲ့အခါ Belgium နယ္စပ္ကေန ၿပန္တပ္ဆုတ္လာရေတာ့ ၿပင္သစ္ေၿမာက္ပိုင္းက Dunkirk ကမ္းေၿခမွာ ပိတ္မိေနေတာ့တယ္။ သူတို ့အထက္မွာ အဂၤလိပ္ေရလက္ၾကားပဲ ရွိေတာ့တယ္။ ဒါဟာ German တပ္သားေတြဟာ Maginot Line ကို ၿဖတ္စရာမလိုပဲ Belgium ကတစ္ဆင့္ ၿပင္သစ္ကို ေၿမာက္ပိုင္းကမ္းရိုးတန္းက ဝင္ေရာက္လာတာပဲ။ ဒီအခ်ိန္ထိ Germans ေတြရဲ ့စစ္ဆင္ေရးဟာ ခ်ီးမြမ္းဖြယ္ ေကာင္းခဲ့တယ္။ မဟာမိတ္ တပ္သားေပါင္း 4 သိန္းေက်ာ္ဟာ Dunkirk မွာ ပိတ္မိေနေတာ့တယ္။ ဒါေပမဲ့ ထိုေနရာမွာ သူတို ့အိမ္ေတြနဲ ့သိပ္မေဝးကြာေတာ့တဲ့ ေနရာတစ္ခု။ အဂၤလိပ္ေရလက္ၾကားကို ေက်ာ္လိုက္ရင္ပဲ သူတို ့အိမ္ၿဖစ္တဲ့ England ကို ေရာက္ေတာ့မယ္။ Dunkirk ကေနၾကည့္ရင္ England နယ္ေၿမကို ခပ္ဝါးဝါးေလးေတာင္ ၿမင္နုိင္ေနပါၿပီ။ ထိုတပ္သားေလးေတြရဲ ့တစ္ခုတည္းေသာ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္က သူတို ့ကိုလာၾကိုမဲ့ သေဘၤာေတြကိုပဲ။ ထိုကယ္ဆယ္ေရး စစ္ဆင္ေရးကို သူတို ့က Operation Dynamo လို ့နာမည္တပ္ခဲ့ၾကတယ္။


Dunkirk အေၾကာင္းကို သမိုင္းစိတ္ဝင္စားတဲ့ သူတိုင္း သိခဲ့ၾကမွာပါ။ ထိုကဲ့သို ့ပဲ Director Christopher Nolan အတြက္လည္း ငယ္စဥ္ကတည္းက စာသင္ေက်ာင္းေတြမွာ သင္ခဲ့ဖူးတဲ့ ဇာတ္လမ္းတစ္ခုပါ။ 1992 တုန္းက Christopher Nolan ဟာ ဇနီးၿဖစ္သူ Emma နဲ ့အတူ သူငယ္ခ်င္းတစ္ေယာက္ရဲ ့ေလွနဲ ့England ကေန ၿပင္သစ္ေၿမာက္ပိုင္း Dunkirk ကမ္းေၿခကို ခရီးသြားခဲ့တုန္းက ဒီဇာတ္လမ္းကို ရိုက္ကူးဖို ့စိတ္ကူးရခဲ့တယ္။ ထိုအခ်ိန္တုန္းက သူနာမည္ေက်ာ္ခဲ့တဲ့ Memento ဇာတ္ကားကိုေတာင္ မရိုက္ကူးခဲ့စဥ္ကာလကပါ။ ထိုစဥ္က သူ ့အိပ္မက္ကို ယခု ႏွစ္ေပါင္း 20 ေက်ာ္ေလာက္ၾကာမွ အေကာင္အထည္ေဖာ္နိုင္ခဲ့တယ္။ သူအံ့ၾသခဲ့တာက ထိုဇာတ္လမ္းကို ယေန ့ေခတ္မွာ ရုပ္ရွင္နဲ ့ပတ္သက္ၿပီး တင္ၿပမွု မရွိခဲ့ဘူးဆိုတာပဲ။ ဒါေပမဲ့ သူစိုးရိမ္ေနခဲ့တဲ့ အခ်က္ ၃ ခုရွိတယ္။ နံပါတ္ ၁ အခ်က္က Dunkirk စစ္ဆင္ေရးသည္ သမိုင္းမွာ ေအာင္ၿမင္ခဲ့တဲ့ စစ္ပြဲတစ္ခု မဟုတ္ခဲ့ဘူူး။ နံပါတ္ ၂ အခ်က္က ပရိသတ္ေတြအၾကိုုက္ၿဖစ္တဲ့ Americans ေတြတစ္ေယာက္မွ မပါဝင္ခဲ့ဘူး။ နံပါတ္ ၃ အခ်က္ကေတာ့ ယေန ့ေခတ္ Hollywood အၾကိုက္ Blockbuster ပံုစံမ်ိဳး ရိုက္ကူးဖို ့လိုအပ္တယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ေတြပါ။ သူ စိတ္ပူခဲ့တဲ့ အခ်က္ေတြကို သူယခု Dunkirk ရုပ္ရွင္ထဲမွာ တင္ၿပခဲ့တဲ့ ပံုစံေတြက ကာကြယ္ေပးသြားနိုင္ခဲ့တယ္။


Dunkirk ဇာတ္လမ္းအက်ဥ္း

Nolan ဟာ ရိုးရွင္းတဲ့ ဇာတ္လမ္းတစ္ခုကိုေတာင္ စိတ္ဝင္စားဖြယ္ၿဖစ္တဲ့ တင္ၿပမွုမ်ိဳးနဲ ့တင္ၿပနိုင္တ့ဲ ရုပ္ရွင္ဖန္တီးသူတစ္ေယာက္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ယခု ဇာတ္ကားကို Timescales ၃ ခု ကို locations ၃ ခု နဲ ့တၿပိုင္နက္တည္း တင္ၿပထားတယ္။
.

Mole – 1 week
Dunkirk ကမ္းေၿခမွာ ပိတ္မိေနတဲ့ British တပ္သားေပါင္း 400,000 ေက်ာ္ဟာ အမိေၿမက ကယ္ဆယ္ေရးအဖြဲ ့ေတြကို ေစာင့္ေနခိုက္မွာ German ေလတပ္မေတာ္ Luftwaffe ရဲ ့စဥ္ဆက္မၿပတ္တိုက္ခိိုက္မွကို လွလွပပၾကီး ခံေနရတဲ့ တစ္ပတ္တာ ကာလ
.

Sea – 1 day


Dunkirk ကမ္းေၿခက တပ္သားေတြကို ကယ္တင္ဖို ့ဆိုတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ ့England က ၿပည္သူေတြက မိမိပိုင္တဲ့ ေလွငယ္ကေလးေတြနဲ ့ အႏၱရယ္ၾကီးမားလြန္းတဲ့ စစ္ေၿမၿပင္ Dunkirk ကမ္းေၿခကို ခုတ္ေမာင္းလာၾကတဲ့ တာဝန္သိၿပည္သူေတြရဲ ့တစ္ရက္တာ ကာလ
.

Air – 1 hour


German ေလတပ္ Luftwaffe ရဲ ့ ရန္ကိုကာကြယ္ဖို ့အတြက္ British Royal Air Force (RAF) ေတြဟာ Dunkirk ရဲ ့ေကာင္းကင္ယံေတြမွာ ၾကီးမားတဲ့ ေလတပ္စစ္ဆင္ေရးကို တာဝန္ယူေနရတဲ့ တစ္နာရီစာ ကာလေလး
ဒါဟာ Christopher Nolan တင္ၿပခဲ့တဲ့ ဇာတ္လမ္းအသြား။


Dunkrik ဇာတ္ကားကို စတင္လိုက္ၿပီဆိုတာနဲ ့ပရိသတ္ကို ဇာတ္လမ္းရဲ ့တစ္ေနရာမွာ ပစ္ခ်လိုက္တယ္။ Tommy ဆုိတဲ့ British တပ္သားေလးဟာ အဖြဲ ့ေတြနဲ ့အတူေၿပးလာရင္း တစ္ေယာက္တည္း အသက္ရွင္က်န္ရစ္ခဲ့တဲ့ တပ္သားေလး။ သူဟာ Dunkirk ကမ္းေၿခကို ေရာက္ေတာ့ အိမ္ၿပန္လမ္းကို ေစာင့္ေနၾကတဲ့ British တပ္သားေပါင္း ေၿမာက္မ်ားစြာကို ေတြ ့ခဲ့တယ္။ သူ ့အတြက္ေတာ့ အိမ္ၿပန္ေရာက္ေရးဆိုတာ ယခုအခ်ိန္မွာ တစ္ခုတည္းေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္။ ခက္တာက ကယ္ဆယ္ေရးသေဘၤာအေရအတြက္ဟာ လြန္စြာနည္းပါးၿပီး ေစာင့္ေနတဲ့ တပ္သားေတြဟာ ၄ သိန္းေက်ာ္ရွိေနတယ္။ German ေတြကလည္း ေကာင္းကင္ယံကေန စဥ္ဆက္မၿပတ္ တိုက္ခိုက္ေနတဲ့အတြက္ အိမ္ၿပန္လမ္းဆိုတာ မေသခ်ာေတာ့တဲ့ မွုန္ဝါးဝါး ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ကေလး ၿဖစ္လာေတာ့တယ္။ ေနာက္ဆံုး တစ္ပတ္အတြင္းမွာ အမိေၿမ England ကို သူ ၿပန္ေၿခခ်နိုင္ပါ့မလားဆိုတာကို မေသခ်ာေတာ့ေပ။
.

Mr. Dawson ဆိုတဲ့ လူၾကီးတစ္ေယာက္ဟာ မိမိနိုင္ငံရဲ ့တပ္သားေလးေတြကို ကယ္တင္ဖို ့ဆိုၿပီး မိမိေလွကို မိမိကိုယ္တိုင္ ေမာင္းႏွင္လာတဲ့ တာဝန္သိ မ်ိဳးခ်စ္ပုဂၢိဳလ္တစ္ေယာက္။ သူ ့ေလွကေလးေပၚမွာ သူနဲ ့အတူ လုိက္ပါလာတာက သူ ့သားေလးနဲ ့ရပ္ကြက္ထဲက သူတို ့နဲ ့ရင္းႏွီးတဲ့ ေကာင္ေလးတစ္ေယာက္။ ခရီးရဲ ့လမ္းတစ္ဝက္ေလာက္မွာ သေဘာၤပ်က္တစ္စင္းေပၚက အသက္ရွင္က်န္ရစ္သူ တပ္သားတစ္ေယာက္ကို တင္ေခၚခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့ Dunkirk ရဲ ့အနိဌာရံုေတြကို ကိုယ္တိ္ုင္ၿမင္ေတြ ့ခဲ့တဲ့ ထိုစစ္သားက Dunkirk ကို ၿပန္သြားဖို ့အေၾကာက္အကန္ၿငင္းပါေတာ့တယ္။ ထိုတပ္သားကို ေဖ်ာင္းဖ်ရသလို German ေလတပ္က စစ္ေလယာဥ္ေတြဟာ သူတို ့အေပၚမွာ ပ်ံဝဲေနေတာ့တယ္။ သူတို ့ကို္ယ္တိုင္လည္း ကယ္ဆယ္ေရးအတြက္ Dunkirk ကမ္းေၿခကို တစ္ရက္အတြင္း ေရာက္ပါေတာ့မလား ဆိုတာ မေသခ်ာေတာ့ေပ။
.

ေကာင္းကင္ယံမွာ British ေလတပ္က တိုက္ေလယာဥ္ 3 စင္းပ်ံသန္းေနတယ္။ သူတို ့ရဲ ့စစ္ေရးက Dunkirk ကမ္းေၿခမွာ ေစာင့္ေနၾကတဲ့ British တပ္သားေတြကို German ေလတပ္က မတို္က္ခိုက္နိုင္ေအာင္ ကာကြယ္ရန္ပဲၿဖစ္တယ္။ ေနာက္ဆံုး Farrier ဆိုတဲ့ ေလတပ္သားတစ္ေယာက္ပဲ ေကာင္းကင္ယံမွာ က်န္ေတာ့တဲ့အခါ German ရဲ Luftwaffe ေလတပ္ကို တိုက္ခို္က္ေနရင္း တစ္နာရီအတြင္း သူ ့စစ္ေလယာဥ္ဟာ ေလာင္စာဆီ မေလာက္ေတာ့မွန္း သိတဲ့အခါ တစ္ၿခားသူေတြကို ကယ္တင္ရင္း သူကိုယ္တိုင္ေရာ သူ ကုိယ့္သူ ၿပန္ကယ္တင္နိုင္ပါ့မလား ဆိုတာ မေသခ်ာေတာ့ေပ။


ကြ်န္ေတာ္ ရုပ္ရွင္ဇာတ္ကားေတြကို ၾကည့္ရင္ ဇာတ္ေကာင္ေတြကို အေလးထားၿပီး ပိုၾကည့္ၿဖစ္တယ္။ Nolan ဟာ ဇာတ္ေကာင္ဖြဲ ့စည္းတဲ့ေနရာမွာ အရမ္းေတာ္တဲ့သူတစ္ေယာက္ေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ကြ်န္ေတာ္ဘယ္တုန္းကမွ မၾကိုက္ခဲ့တဲ့ Batman ကို အၾကိုက္ဆံုးသူရဲေကာင္းၿဖစ္လာေအာင္ေတာ့ ဖန္တီးေပးနိုင္ခဲ့တယ္။ ထို ့အၿပင္ ကြ်န္ေတာ္တို ့ဘယ္ေတာ့မွ မေမ့နိုင္မဲ့ ဇာတ္ေကာင္ေတြကိုလည္း ဖန္တီးေပးနိုင္ခဲ့တယ္။ ဥပမာ Leonard တို ့Robert Angier တို ့Cobb တို ့Cooper တုိ ့အစရွိတဲ့သူေတြေပါ့။ ဒါေပမဲ့ ဒီဇာတ္ကားမွာေတာ့ ဘယ္ဇာတ္ေကာင္ကိုမွ အေလးေပးၿပီး ေရးဖြဲ ့ထားတာ မရွိဘူး။ စစ္ကားအမ်ားစုမွာ ေတြ ့ရတဲ့ သူရဲေကာင္းဝါဒဆိုတာ မရွိဘူး။ စစ္ပြဲအစစ္မွာပဲ ၿမင္ေတြ ့နိုင္တဲ့ အိမ္ၿပန္ခ်င္တ့ဲ လူေတြကုိပဲ ေတြ ့ရလိမ့္မယ္။ ေဝဖန္ေရးဆရာတို္္င္း ေၿပာတဲ့ စကားကိုပဲ ကြ်န္ေတာ္ၿပန္ေၿပာပါ့မယ္။ စစ္ကား အမ်ားစုဟာ ဇာတ္ေကာင္ အခ်ိဳ ့ကိုဦးတည္ၿပီးေတာ့ တင္ၿပၾကတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို ့ပရိသတ္ေတြဟာ ထိုဇာတ္ေကာင္ေတြ သြားရာေနရာကိုပဲ လိုက္ပါနိုင္ေတာ့တယ္။ ဒီဇာတ္ကားဟာ ထိုကဲ့သို ့မဟုတ္ဘူး။ တပ္ဖြဲ ့တစ္ဖြဲ ့၊ အုပ္စုတစ္စု အစား အၿဖစ္အပ်က္တစ္ခုမွာ ၿဖစ္သြားတဲ့ အရာအားလံုးကို တင္ၿပသြားနိုင္ခဲ့တယ္။ အနီးစပ္ဆံုး ဥပမာ ေပးရရင္ Black Hawk Down နဲ ့သြားဆင္တယ္။ ဒါေပမဲ့ တစ္ခု ပိုမိုထူးၿခားသြားတာက ဒီဇာတ္ကားထဲမွာ ပါဝင္တဲ့ ဇာတ္ေကာင္တိုင္းရဲ ့ေနာက္ခံဇာတ္လမ္းကို မသိခဲ့ရဘူး။ ဘယ္သူမွလည္း စစ္ၾကီးၿပီးရင္ ငါဘာလုပ္မယ္လို ့ေၿပာတဲ့ ဇာတ္ဝင္ခန္းေတြ မပါဘူး။ တစ္ေယာက္နဲ ့တစ္ေယာက္ ထိုင္ၿပီး စကားလက္ဆံုၾကဖို ့ေတာင္ အနို္င္နိုင္ရယ္ …
.

ပိုၿပီးထူးၿခားတာက ဒီဇာတ္ကားမွာ Villain မရွိဘူး ဆိုတာပဲ။ German စစ္သားေတြကို Villains ေတြဆိုၿပီး ကြ်န္ေတာ္တို ့ေယဘုယ်ေၿပာလို ့ရေပမဲ့ ကြ်န္ေတာ္တို ့တစ္ခါမွ German စစ္သားေတြကို ရုပ္ရွင္ထဲမွာ မေတြ ့ခဲ့ရဘူး။ သူတို ့ဆီကလာတဲ့ က်ည္ဆံေတြ၊ သူတုိ ့ပစ္ခ်လိုုက္တ့ဲ ဗံုးေတြ၊ မိမိေဘးမွာ ပ်ံဝဲေနတဲ့ ေလယာဥ္ေတြ အစရွိသည္ၿဖင့္ပဲ ၿမင္ေတြ ့ခဲ့ရတယ္။ ဒီဇာတ္ကားရဲ ့Villain အစစ္က “အခ်ိန္” ဆိုတာပဲ။ ဇာတ္ကားထဲမွာ ပါဝင္တဲ့ ဇာတ္ေကာင္တိုင္းအတြက္ အေရးအၾကီးဆံုးက အခ်ိန္ပဲ။ ကမ္းေၿခမွာ ေစာင့္ေနၾကတဲ့ မဟာမိတ္တပ္သားေတြရဲ ့ဘဝဟာလည္း တစ္ပတ္တာအတြင္း ဆိုတဲ့ အခ်ိန္နဲ ့အဆံုးအၿဖတ္ေပးခဲ့ၿပီး ထိုမဟာမိတ္တပ္သားေတြကို လာကယ္တင္တဲ့ ရာနဲ ့ခ်ီတဲ့ ၿပည္သူ ့ေလွေတြဟာလည္း တစ္ရက္အတြင္း အခ်ိန္နဲ ့အဆံုးအၿဖတ္ေပးခဲ့ၾကတယ္။ ထုိ ့အတူပဲ ေကာင္းကင္ယံက ေလတပ္သား ႏွစ္ေယာက္ရဲ ့ဘဝဟာလည္း တစ္နာရီအတြင္းမွာပဲ အခ်ိန္မွီေအာင္ တာဝန္ကို ထမ္းေဆာင္ခဲ့ရတယ္။ သူတို ့ရဲ ့ဘဝေတြဟာ အခ်ိန္နဲ ့တိုက္ရိုက္အခ်ိဳးက်ေတာ့တယ္။ တစ္ကယ့္ လက္ေတြ ့စစ္ပြဲေတြမွာလည္း ထိုကဲ့သို ့ပဲလို့ကြ်န္ေတာ္ၿမင္တယ္။ ကို္ယ္ဟာ တစ္ဖက္ရန္သူကို လူဆိုးလို ့သတ္မွတ္ေနခ်ိန္မွာ တစ္ဖက္ကလည္း မိမိတို ့ကို လူဆိုးလို ့ၿပန္သတ္မွတ္ေနၾကလိမ့္မယ္။ အမွန္က အခ်ိန္နဲ ့လုၿပီး အသက္ရွင္ေအာင္ ၾကိုးစားေနခဲ့ၾကရတာ။ ဒါေၾကာင့္လည္း Nolan က ထိုအခ်ိန္ဆုိတဲ့ အရာကို ပရိသတ္က သိသာေအာင္ ေနာက္ခံေတးဂီတကိုက နာရီလက္တံလည္ပတ္သံနဲ ့ပရိသတ္ကို တင္ၿပခဲ့တယ္။ ထူးၿခားတာက ေနာက္ခံေတးဂီတကို ဖန္တီးသူ Hans Zimmer က Christopher Nolan ရဲ ့ကိုယ္ပိုင္ pocket watch ရဲ ့မိနစ္နဲ ့စကၠန္ ့တံ လည္ပတ္တဲ့အသံကို ဖမ္းယူခဲ့ၿပီး ယခုဇာတ္ကားအတြက္ ဂီတကို ဖန္တီးခဲ့တာ။
.

ဒီဇာတ္ကားရဲ ့ၾကာၿမင့္ခ်ိန္ဟာ တစ္နာရီနဲ ့၄၆ မိနစ္သာသာခန္ ့ပဲ ရွိတယ္။ Nolan ရဲ ့အေရွ ့က Interstellar ဇာတ္ကားနဲ ့ယွဥ္ရင္ အလြန္တိုေတာင္းတယ္ဆိုတာ သိနိုင္ပါတယ္။ ၿပသခ်ိန္တိုေတာင္းတဲ့အတြက္ ဇာတ္ကားသြားမၾကည့္ခင္ကေတာ့ ပရိသတ္အမ်ားစုဟာ စိတ္တိုင္းမက် ၿဖစ္ေကာင္းၿဖစ္မိပါလိမ့္မယ္။ ဒါေပမဲ့ ဇာတ္လမ္း ၿပီးဆံုးသြားတဲ့အခါမွ တစ္နာရီနဲ့ ၄၆ မိနစ္ ၿပသခ်ိန္ဟာ တိုလည္း မတိုေတာင္းသလို ရွည္လည္း မရွည္ခဲ့ဘူး။ Nolan ရိုက္ကူးသမွ်ဇာတ္ကားေတြထဲမွာ အပိုအလို ဇာတ္ဝင္ခန္း အနည္းဆံုး ဇာတ္ကားတစ္ကားပဲလို ့ကြ်န္ေတာ္ကေတာ့ ထင္တယ္။ ၿပသခ်ိန္နဲ ့အညီ ပရိသတ္ကို Stress ေတြ ေပးသြားခဲ့တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီဇာတ္ကားရဲ ့တည္းၿဖတ္မွုကို ကြ်န္ေတာ္ အရမ္းေလးစားမိတယ္။ ဒါေပမဲ့ တည္းၿဖတ္မွုကို ကြ်န္ေတာ္ မေၿပာခင္ ဇာတ္ညႊန္းကို အရင္ ေၿပာရေအာင္။
.

ဇာတ္ညႊန္း
.
ဇာတ္လမ္း တစ္ခုလံုးၾကီးကို အစကေန အဆံုးအထိ ၿပသဖို ့မၿဖစ္နို္င္ဘူးဆိုတာ Nolan နားလည္ခဲ့တယ္။ ကမ္းေၿခေပၚက မဟာမိတ္တပ္သားေပါင္း 400,000 ေက်ာ္ကို ၿပသဖို ့အတြက္ ေလ့လာခဲ့တဲ့ အခါ သူအရာအားလံုးကို ေတြ ့ခဲ့ရတယ္။ ကစဥ့္ကလ်ားၿဖစ္ခဲ့တဲ့ လူသားေတြ၊ တည္ၿငိမ္ခဲ့တဲ့ လူသားေတြ၊ ေၾကာက္ရြံၿခင္းေတြကို ၿဖစ္ခဲ့တဲ့ လူသားေတြ၊ ကိုယ္က်ိဳးစြန္ ့ခဲ့တဲ့ လူသားေတြ၊ အရာအားလံုးကို သူေတြ ့ခဲ့ရတယ္။ ဒီေတာ့ သူက ကြဲၿပားၿခားနားတဲ့ အၿမင္ေတြကေန ထင္သာၿမင္သာ ရွိခဲ့တဲ့ အေတြ ့အၾကံုေတြ၊ ၿဖစ္ရပ္ေတြကို ဦးစားေပးၿပီး တင္ၿပဖို ့ဆံုးၿဖတ္ခဲ့တာပဲ။ ဒီဇာတ္ကား တစ္ခုလံုးကို သူတစ္ေယာက္တည္း ဇာတ္ညႊန္းေရးသားခဲ့တယ္။
.

ရိုက္ကူးေရး

ဇာတ္ကား ရိုက္ကူးေရးေတြ မစတင္ခင္တုန္းက Nolan နဲ ့သူ ့ရဲ ့Production Designer ၿဖစ္တဲ့ Nathan Crowley တို ့ယေန ့ ေခတ္ရဲ ့Dunkirk ကမ္းေၿခအစစ္ကို သြားေရာက္ ေလ့လာခဲ့တယ္။ အဲ့တုန္းက tourist အက်ၤ ီေတြ ဘာေတြပါဝတ္ၿပီး သြားၾကတယ္ ဆိုပဲ။ ဒီလိုနဲ ့သူတို ့ေနာက္ဆံုး ဆံုးၿဖတ္ခ်က္ ခ်လိုက္တာက ရိုက္ကူးေရးကို Location အစစ္ၿဖစ္တဲ့ Dunkirk ကမ္းေၿခအစစ္မွာပဲ ရိုက္ကူးေတာ့မယ္ ဆိုတာပဲ။ သူတို ့ကနဦးစီစဥ္ခဲ့တာေတြက Netherland က Weymouth တို ့US က LA တို ့မွာ ရိုက္ကူးဖို ့။ ဒါေပမဲ့ Dunkirk ကမ္းေၿခအစစ္မွာ တစ္ကယ့္ စစ္သေဘၤာေတြ၊ တစ္ကယ့္ ကယ္ဆယ္ေရး ေလွေလးေတြနဲ ့ဟိုးတစ္ခ်ိန္က ၿဖစ္ရပ္တစ္ခုလို ၿပန္လည္ အသက္သြင္းဖို ့ဆံုးၿဖတ္လိုက္ၾကေတာ့တယ္။
.

ကြ်န္ေတာ့္အတြက္ေတာ့ Christopher Nolan ဟာ ယေန ့ေခတ္ ရုပ္ရွင္ဖန္တီးသူေတြထဲမွာ ေလးစားစရာ အေကာင္းဆံုး လူသားတစ္ေယာက္ပါ။ ဒီလိုၾကီးက်ယ္ခမ္းနားတဲ့ ဇာတ္ကားၾကီးမ်ိဳးကို CGIs ေတြေရွာင္ၿပီး တတ္နိုင္သေလာက္ Practical effects ေတြကို ရေအာင္ ၾကိုးစားၿပီး ရိုက္ကူးနိုင္ခဲ့လို ့ပဲ။ ကြ်န္ေတာ္ အၿမဲေၿပာပါတယ္။ Practical effects ေတြရဲ ့ေကာင္းက်ိဳးကို ပရိသတ္က ေကာင္းေကာင္း ခံစားရတယ္။ ရုပ္ရွင္တစ္ကားကို ရုပ္ရွင္တစ္ကားလို ့မခံစားရပဲ ကိုယ္တိုင္ဝင္ခံစားေနရတယ္လို ့ခံစားရတာ 2015 တုန္းက ထြက္ခဲ့တဲ့ Mad Max: Fury Road ပဲ။ ယခု 2017 ေရာက္ေတာ့ Dunkirk ပဲ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ အဆုိပါ ႏွစ္ကားစလံုးဟာ CGIs ကို နည္းနိုင္သမွ်နည္းေအာင္ ၾကိုးစားၿပီး အရာအားလံုးနီးပါး စစ္မွန္တဲ့အရာေတြကို အသံုးၿပု ရိုက္ကူးခဲ့လို ့ပဲ။ ယခု Dunkirk ဇာတ္ကား ၾကည့္ေနစဥ္ တိုက္ေလယာဥ္ပ်ံေတြရဲ ့ဇာတ္ဝင္ခန္းတိုင္းမွာ သင္ကိုယ္တိုင္ ထိုတိုက္ပြဲေတြ ၾကားထဲကို ေရာက္သြားတယ္။ ရန္သူေလယာဥ္ဟာ ကိုယ့္အေနာက္ကေန ေပၚလာမလား၊ ကိုယ့္ေဘးကေန ေပၚလာမလား ကိုယ့္ေအာက္ကေန ကုိယ့္ကို လွမ္းပစ္ေနမလား၊ ကိုယ့္ ေရွ ့တည့္တည့္ကေနပဲ ရုတ္ခ်ည္းေပၚလာမလားလို ့ေတြးပူေနရတဲ့အထိ က်ဥ္းက်ပ္တဲ့ စိတ္ခံစားမွုမ်ိဳးကို ရရွိခဲ့တာ။
.

သူ ့ရိုက္ကြင္းမွာ စစ္သေဘာၤအစစ္ၾကီးေတြကို အသံုးၿပုခဲ့တယ္။ ရိုက္ကူးေရးတစ္ေနရာမွာ သေဘာၤေပါင္း 62 စင္းအထိ အသံုးၿပုခဲ့တယ္။ ထို 62 စင္းထဲက 12 စင္းတိတိက ထို Dunkirk စစ္ပြဲတုန္းက ၿပည္သူေတြ လာကယ္တုန္းက ေလွ အစစ္ေတြ၊ သမိုင္းက ေလွအစစ္ေတြကိုပါ အသံုးၿပုခဲ့တာ။ ထို ့အၿပင္ Christopher Nolan ကို လူသိမ်ားေစတဲ့ IMAX Camera ကို အသံုးၿပုႏွုန္းဟာ ဒီဇာတ္ကားမွာ အမ်ားဆံုး ၿဖစ္ခဲ့တယ္။ ယေန ့ေခတ္ ရုပ္ရွင္ေလာကမွာ IMAX Camera ကို အသံုးအမ်ားဆံုးလူကို ေၿပာပါဆိုရင္ Christopher Nolan တစ္ေယာက္တည္းကိုပဲ ၿပရမွာၿဖစ္ၿပီး သူ ့အရင္ဇာတ္ကားေတြၿဖစ္တဲ့ The Dark Knight တုန္းက 37 minutes တိတိဟာ IMAX နဲ ့ရိုက္ကူးခဲ့တာပါ။ ထို ့ေနာက္ The Dark Knight Rises မွာေတာ့ 72 minutes အထိ IMAX နဲ ့ရိုက္ကူးခဲ့တဲ့ ဇာတ္ဝင္ခန္းေတြ ပါဝင္ခဲ့ပါတယ္။ ယခု Dunkirk မွာေတာ့ IMAX Camera ေတြကို ရိုက္ကူးေရးရဲ ့75% အထိ အသံုးၿပုခဲ့တယ္တဲ့။ သိရသေလာက္ေတာ့ ဒါဟာ ရုပ္ရွင္သမိုင္းမွာ IMAX Camera ကို အမ်ားဆံုးအသံုးၿပုခဲ့တဲ့ ဇာတ္ကားပဲ။ (ဒါေၾကာင့္ ဒီဇာတ္ကားကို ၾကည့္မဲ့သူတိုင္းကို ရံုမွာ သြားၾကည့္ပါလို ့တိုက္တြန္းပါရေစ၊ ထို ့အၿပင္ ၿဖစ္နိုင္ရင္ေတာ့ IMAX ရံုေတြမွာ ၾကည့္ေစခ်င္ပါတယ္။) ဒါေၾကာင့္လည္း ၾကည့္ဖူးသမွ်ထဲမွာ အၾကည္လင္ဆံုးနဲ ့အၿပတ္သားဆံုး ရုပ္ပံု အရည္အေသြးကို အၿပည့္အဝ ရရွိခဲ့တာ။ Cinematography Hoyte van Hoytema ဟာ ေကာင္းကင္ယံမွာ တိုက္ခိုက္တဲ့ ဇာတ္ဝင္ခန္းေတြအတြက္ IMAX Cameras ကို ၂ လံုးအသံုးၿပုခဲ့တယ္။ တစ္လံုးကို ေလယာဥ္ရဲ ့အရွ ့မွာတပ္ၿပီး ေနာက္တစ္လံုးကို ေလယာဥ္ရဲ ့အေနာက္မွာ တပ္ကာ ေလေၾကာင္းတိုက္ပြဲကို ရိုက္ကူးခဲ့တာ။ လြယ္ကူလြန္းတဲ့ အရာတစ္ခုေတာ့မဟုတ္ဘူး။ သူက cinematographer တစ္ေယာက္အေနနဲ ့ ရိုက္ကူးဖို ့မၿဖစ္နိုင္ဘူး ဆိုတာ မရွိရေအာင္ ရိုက္ကူးေရးမွာ ေပၚေပါက္တဲ့ Technical difficulties ေတြကို ေၿဖရွင္းခဲ့တယ္။ ဒီႏွစ္ၾကည့္ဖူးသမွ်အထဲမွာေတာ့ အလွဆံုးရုပ္ရွင္ဇာတ္ကားပဲ။ ေသခ်ာတာတစ္ခုကေတာ့ ဒီႏွစ္ Oscar အတြက္ Cinematography ဆုက လ်ာထားခံရမယ္ဆိုတာ က်ိန္းေသတယ္။ October လထဲမွာ ထြက္မဲ့ Blade Runner: 2049 ထဲက Roger Deakins ရဲ ့လက္ရာေတြကို Trailers ေတြနဲ ့တင္ အံ့ၾသေနရလို ့ Hoyte van Hoytema အေနနဲ ့ Roger Deakins ကို Oscar မွာ ရွံုးေတာ့ ရွံုးနိုင္တယ္။
.

ရလာဒ္ေတြကေတာ့ အသက္ရွုမွားေလာက္ေအာင္ကို ၾကည္လင္ၿပတ္သားၿပီး လွပလြန္းတဲ့ ရိုက္ကူးခ်က္ေတြကို ပရိသတ္ေတြက ခံစားခဲ့ရတယ္။ ရုပ္ရွင္တစ္ကားသြားၾကည့္တဲ့အခါ ဒါဟာ ရုပ္ရွင္အစစ္ၿဖစ္တယ္ဆိုတဲ့ ခံစားခ်က္မ်ိဳး။ ေလေၾကာင္းတိုက္ပြဲေတြကို ၿပသတဲ့အခ်ိန္ေတြ ေရာက္ၿပီဆိုရင္ Cinematographer ကို သင္မေလးစားပဲကို မေနနိုင္ၿဖစ္ေနမယ္ဆိုတာ ကြ်န္ေတာ္ကေတာ့ ရဲရဲၾကီး ေၿပာရဲတယ္။ Nolan ေၿပာသလိုပဲ။ ယေန ့ေခတ္က အသံုးမ်ားလာတဲ့ CG ေတြနဲ ့ဆိုရင္ အရာအားလံုးကို အတုေတြနဲ ့အစစ္လို ့ေၿပာလို ့ရေအာင္ ဖန္တီးလို ့ရတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေရြးခ်ယ္မွုကေတာ့ ရုပ္ရွင္ဖန္တီးသူတစ္ေယာက္အေနနဲ ့မိမိနဲ ့ပဲ သက္ဆိုင္တယ္လုိ ့ေၿပာသြားတယ္။ Nolan ကေတာ့ အရာအားလံုးကို ခက္ခဲစြာနဲ ့တင္ဆက္ေပးသြားနုိင္ခဲ့တယ္။ Nolan ရဲ ့ယခုလို အရာဝတၳဳအစစ္ေတြနဲ ့Practical Effects ေတြအသံုးၿပုၿပီး ရုိက္ကူးခဲ့တာ ကြ်န္ေတာ္တို ့ပရိသတ္ေတြအတြက္သာ ၾကည့္ေကာင္းခဲ့တာ မဟုတ္ဘူး။ သရုပ္ေဆာင္ေတြအတြက္ပါ ပိုမိုလြယ္ကူေစခဲ့တယ္။ ကမ္းေၿခက သဲေသာင္ၿပင္ေတြ ေပၚက ေပါက္ကြဲမွုေတြ၊ သရုပ္ေဆာင္ေတြေပၚက ပ်ံသန္းေနတဲ့ Spitfires ေလယာဥ္ေတြ၊ သရုပ္ေဆာင္ေပါင္း ဇာတ္ပို ့ေတြအၿဖစ္ ေထာင္နဲ ့ခ်ီၿပီး အသံုးၿပုခဲ့တာေတြေၾကာင့္ သရုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ သရုပ္ေဆာင္ေတြအဖို ့ 1940 ေက်ာ္က တစ္ကယ့္ Dunkirk ကမ္းေၿခၾကီးေပၚကို ၿပန္လည္ ေရာက္ရွိသြားသလိုေတာင္ ခံစားခဲ့ရတယ္လို ့ဆိုၾကတယ္။
.

သရုပ္ေဆာင္မ်ား

ရိုက္ကူးေရး အေၾကာင္းကို ေၿပာၿဖစ္တယ္ဆိုေတာ့ သရုပ္ေဆာင္ေတြ အေၾကာင္းကိုေတာ့ မေၿပာလို ့မၿဖစ္ၿပန္ပါဘူး။ ဒီဇာတ္ကားထဲမွာ ကြ်န္ေတာ္တို ့သိတဲ့ သရုပ္ေဆာင္ဆိုလို ့5 ေယာက္ေလာက္ပဲ ပါလာတယ္။ မင္းသားၾကီး Kenneth Branagh က မဟာမိတ္တပ္သားေတြကို အိမ္ၿပန္ဖို ့အတြက္ Dunkirk ကမ္းစပ္ကေန ၾကီးၾကပ္အုပ္ခ်ဳပ္ေပးေနရတဲ့ Commander Bolton အၿဖစ္ သရုပ္ေဆာင္ထားတယ္။ Commander Bolton ဇာတ္ေကာင္ဟာ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းတစ္ေယာက္သာမက စစ္သားေကာင္းတစ္ေယာက္ဆိုတာ မိမိလူမ်ိဳး၊ မိမိတပ္သားေတြကိုသာမက မိမိနဲ ့အတူယွဥ္တြဲတိုက္ခိုက္ေပးခဲ့တဲ့ ၿပင္သစ္တပ္ဖြဲ ့ေတြအတြက္ပါ အနစ္နာခံၿပီး ေစာင့္ေရွာက္ေပးခဲ့တဲ့ စစ္သားေကာင္းတစ္ေယာက္လို ့ၿမင္မိတယ္။ ေၿပာရမယ္ဆိုရင္ ဒီကမ္းေၿခမွာ ပိတ္မိေနတဲ့ လက္ေအာက္ငယ္သား စစ္သားေလးေတြကအစ ဗိုလ္ၾကီးေတြအထိ အကုန္လံုး အသက္ရွင္ၿပီး အိမ္ၿပန္ေရာက္ခ်င္ေနတဲ့ လူေတြခ်ည္းပဲ။ သူကိုယ္တိုင္လည္း Commander တစ္ေယာက္ဆိုေပမဲ့ သူအိမ္ကို ဘယ္ေလာက္ထိ လြမ္းသလဲဆိုရင္ တစ္ခါတစ္ရံမွာ အဂၤလိပ္ေရလက္ၾကားကို ေက်ာ္ၿပီး ခပ္မွိန္မွိန္ကေလး လွမ္းၿမင္ေနရတဲ့ အဂၤလန္ကမ္းရိုးတန္းကို လွမ္းၾကည့္ေနတတ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း သူ ့ Captain ကိုေၿပာခဲ့တာက “You can practically see it from here.” တဲ့။ Captain က ဘာလဲလို ့ၿပန္ေမးလိုက္ေတာ့ သူေၿဖတဲ့ အေၿဖက “Home” တဲ့။ အိမ္ကို သူလည္းၿပန္ခ်င္တာေပါ့။ ဒါေပမဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းတစ္ေယာက္နဲ ့စစ္သားေကာင္းတစ္ေယာက္ အပီသဆံုး ဇာတ္ရုပ္အၿဖစ္ သရုပ္ေဖာ္ခဲ့ၾကတယ္။
.

ေနာက္တစ္ေယာက္က ကြ်န္ေတာ္အၿမဲအားေပးတဲ့ Cillian Murphy ဆိုတဲ့ မင္းသား။ ဒီဇာတ္ကားကို သြားၾကည့္ရၿခင္းရဲ ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြထဲမွာ သူေၾကာင့္လည္းပါတယ္။ သူ ့ဇာတ္ေကာင္ကိုေတာ့ နာမည္မသိခဲ့ဘူး။ ဒါေပမဲ့ စစ္ရဲ ့အနိဌာရံုတစ္ခုခုကို ဆိုးဆိုးရြားရြား ၾကံုေတြ ့ခဲ့ၿပီးေနာက္ ထို Dunkirk ကို ေနာက္တစ္ေခါက္ၿပန္မသြားခ်င္ေတာ့ ေလာက္ေအာင္ ေၾကာက္ရြံ ့ေနတဲ့ စစ္သားတစ္ေယာက္အၿဖစ္ သရုပ္ေဆာင္ခဲ့တယ္။ ပရိသတ္အမ်ားစုဟာ ရုပ္ရွင္ထဲမွာ သူ ့ဇာတ္ေကာင္ကို ၾကည့္ၿပီး မုန္းခ်င္မုန္းမိလိမ့္မယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒါဟာ သာမာန္လူသားတစ္ေယာက္အေနနဲ ့ စစ္ရဲ ့ေၿပာင္းလဲၿခင္းကို ခံခဲ့ရတဲ့ သနားစရာ အေကာင္းဆံုး သားေကာင္တစ္ေယာက္လို ့ပဲ ၿမင္မိတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ ဒီဇာတ္ကားထဲမွာ ႏွစ္သက္တဲ့ ဇာတ္ဝင္ခန္းတစ္ခုက သူ ့ဇာတ္ေကာင္ဟာ အမွားတစ္ခုကို က်ဴးလြန္မိမွန္း သိသြားတဲ့အခါ သူ ့ကိုယ္သူ ရွက္ရြံမွုေတြကို ၾကိတ္ၿပီး ခံစားလိုက္တဲ့ ဇာတ္ဝင္ခန္းပဲ။ Cillian Murphy အရမ္းကို ေတာ္ပါတယ္။ Batman Begins, The Dark Knight, Inception, The Dark Knight Rises နဲ ့ယခု Dunkirk ဇာတ္ကားေတြမွာ သူ ့ကိုအၿမဲ ေခၚရိုက္ခဲ့တဲ့အတြက္ Christopher Nolan ကိုေတာ့ ကြ်န္ေတာ္ သူ ့အစားေက်းဇူးတင္မိတယ္။
.

ဟိုတစ္ႏွစ္က Bridge of Spies ဇာတ္ကားနဲ ့ပူပူေႏြးေႏြး အကယ္ဒမီဆု ရရွိထားတဲ့ မင္းသားၾကီး Mark Rylance ကေတာ့ Dunkirk ကမ္းစပ္က မဟာမိတ္တပ္သားေတြကို မိမိကိုယ္ပိုင္ေလွကေလးနဲ ့လာကယ္တဲ့ ၿပည္သူေတြထဲက တစ္ေယာက္ၿဖစ္တဲ့ Mr. Dawson ဆိုတဲ့ ဇာတ္ေကာင္ကို သရုပ္ေဆာင္ေပးထားတယ္။ သူ ့ဇာတ္ေကာင္ကေတာ့ ဇာတ္ကားတစ္ခုလံုးရဲ ့Moral Centre လို ့ေၿပာလို ့ရတယ္။ ပရိသတ္ေတြ အားက်အတုယူဖို ့ဆိုတဲ့ ပံုစံမ်ိဳးကို သရုပ္ေဖာ္ထားတယ္။ ဒီစစ္သားေတြဟာ မိမိနဲ ့ဘာမွ မသက္ဆိုင္ဘူး။ ဒါေပမဲ့ သူ ့ဟာ တာဝန္သိၿပည္သူတစ္ေယာက္။ မိမိရဲ ့တစ္ေန ့တာအေရးထက္ တစ္နိုင္ငံလံုး၊ တစ္ကမာၻလံုးအတြက္ အသက္ေသြးေပးၿပီး တိုက္ခိုက္ေနတဲ့ စစ္သားေလးေတြရဲ ့အသက္ကို မိမိရဲ ့အသက္နဲ ့အေလာင္းအစား လုပ္ခဲ့တဲ့ ၿပည္သူေတြထဲက ၿပည္သူတစ္ေယာက္။ ထို ့အၿပင္ စစ္ကိုေၾကာက္ရြံ ့သြားၿပီၿဖစ္တဲ့ စစ္သားတစ္ေယာက္ကို ေတြ ့ေတာ့လည္း စာနာ နားလည္ေပးနိုင္ခဲ့တဲ့ ဇာတ္ေကာင္။ ထိုစစ္သားကို သူဟာ အရင္တုန္းက သာမာန္လူသားတစ္ေယာက္လို မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ ဘယ္ေတာ့မွလည္း အရင္လို ၿပန္ၿဖစ္လာမွာ မဟုတ္ဘူးဆိုတဲ့ ဂရုဏာအၾကည့္နဲ ့ၾကည့္ေနခဲ့တဲ့ လူသားမ်ိဳး။ သိရသေလာက္ေတာ့ Mark Rylance က သူ ့ကိုယ္ပိုင္ Boat ကို ဒီဇာတ္ကားအတြက္ အသံုးၿပုခဲ့တယ္တဲ့။ ကြ်န္ေတာ္တို ့ထိုရုပ္ရွင္ကားထဲမွာ ေတြ ့ရတဲ့ သူေမာင္းေနတဲ့ Boat ဟာ သူ ့ကိုယ္ပိုင္ Boat ပါ။
.

ေနာက္တစ္ေယာက္ကေတာ့ Nolan ဇာတ္ကားတိုင္းလိုလိုမွာ ပါဝင္ခဲ့တဲ့ မင္းသားၾကီး Michael Caine ပါ။ သူကေတာ့ Radio ကေန လွမ္းၾကားရတဲ့ အသံနဲ ့ပဲ Cameo အၿဖစ္ သရုပ္ေဆာင္ခဲ့တာ။ ေနာက္ဆံုးတစ္ေယာက္ကေတာ့ ၿဗိတိန္ေတာ္ဝင္ေလတပ္သား Farrier အၿဖစ္ သရုပ္ေဆာင္ခဲ့တဲ့ မင္းသား Tom Hardy ပါ။ သူ ့ကိုေတာ့ ထံုးစံအတိုင္း မခ်ီးက်ဴးပဲ ေနလို ့မရပါ။ သူ ့အတြက္ ဒီဇာတ္ကားမွာ လြတ္လပ္ခြင့္ေပးထားတာဆိုလို ့မ်က္လံုး တစ္စံုပဲ ရွိတယ္။ မ်က္ႏွာပိုင္းပဲ အၿမဲ ၿပသခဲ့ၿပီး ထိုမ်က္ႏွာ ေအာက္ပိုင္း ကိုေတာင္ ေလတပ္သား ၿဖစ္သည့္အတုိင္း မ်က္ႏွာဖံုးတပ္ဆင္ထားရသည့္အတြက္ သူသရုပ္ေဆာင္ၿပနိုင္တာ သူ ့မ်က္လံုးႏွစ္လံုးပဲ ရွိတယ္။ ထိုမ်က္လံုး ႏွစ္လံုးနဲ ့ေတာင္ ပရိသတ္ကုိ ရင္ဖိုေအာင္ သရုပ္ေဆာင္သြားနိုင္ခဲ့တယ္။ အင္းေလ .. Locke လို ဇာတ္ကားမ်ိဳးေတာင္ သရုပ္ေဆာင္နိုင္ခဲ့ေသးတာပဲ။ ဒီလို ဇာတ္ေကာင္မ်ိဳးကေတာ့ သူ ့အတြက္က အခက္အခဲရွိမယ္ မထင္ေတာ့ဘူး။ ဒီဇာတ္ကားတစ္ကားလံုးမွာ သူရဲေကာင္းဝါဒကို ေဖာ္ၾကူးခဲ့တဲ့ ဇာတ္ေကာင္ကို ၿပပါဆိုရင္ေတာ့ ယခု Farrier ဇာတ္ေကာင္ကိုပဲ ကြ်န္ေတာ္ မ်က္လံုးထဲမွာ အရင္ၿမင္ေယာင္လာမိမွာပါ။
.

က်န္တဲ့ သရုပ္ေဆာင္ေတြကေတာ့ လံုးဝကို အသစ္ကေလးေတြပါ။ ထူးထူးၿခားၿခား လံုးဝၾကီးကို ခ်ီးမြမ္းခ်င္တာကေတာ့ Fionn Whitehead ဆိုတဲ့ မင္းသားေလးရယ္၊ One Direction အဖြဲ ့ထဲက Harry Styles ရယ္ပါ။ သူတို ့ရဲ ့သရုပ္ေဆာင္စြမ္းရည္ကို ကြ်န္ေတာ္တို ့ေတြ ဒီဇာတ္ကားမွာ စတင္ေတြ ့ခဲ့ရေပမဲ့ ေနာက္ထပ္ ဇာတ္ကားေတြမွာလည္း ထပ္ေတြ ့ရပါေစလို ့ကြ်န္ေတာ္ကေတာ့ ေမွ်ာ္လင့္မိတယ္။ ကြ်န္ေတာ္က Fionn Whitehead ကိုပိုသေဘာက်ေပမဲ့ Harry Styles သရုပ္ေဆာင္ခဲ့တာ တစ္ကယ္ကို အပိုအလို မရွိခဲ့ဘူး။ Harry Styles ရဲ ့ဇာတ္ေကာင္ကို ကြ်န္ေတာ္တို ့စေတြ ့တဲ့အခ်ိန္ကတည္းက သူ ့ကိုစစ္သားတစ္ေယာက္လို ့ကြ်န္ေ တာ္တုိ ့လက္ခံလို ့ရသြားၿပီ။ ဒါပဲ အေရးၾကီးတာ။ သူ ့ဇာတ္ေကာင္အတြက္ အလြန္အေရးပါတဲ့ ဇာတ္ဝင္ခန္းမ်ိဳးေတြ မပါဝင္ဘူး။ ဒါေပမဲ့ သူ ့လုုပ္ရမဲ့ အလုပ္ကိုေတာ့ ပီၿပင္စြာ လုပ္ကိုင္သြားနုိင္တယ္။


ရုပ္ရွင္ေလာကရဲ ့ဂႏၱဝင္ Directors ၾကီးေတြတိုင္းဟာ သူတို ့ရဲ ့တစ္သက္တာမွာေတာ့ အနည္းဆံုး စစ္ကားတစ္ကားစီ ရိုက္ကူးခဲ့ၾကတယ္။ Martin Scorsese တို ့ David Fincher တို ့ကလြဲရင္ေပါ့။ David Lean က In Which We Serve (1942) ရယ္ The Bridge on the River Kwi (1957) ရယ္၊ Lawrence of Arabia (1962) တို ့ကို ရိုက္ကူးခဲ့တယ္။ ထို ့အၿပင္ Stanley Kubrick ရဲ ့ Path of Glory (1957) ရယ္ Full Metal Jacket (1987)၊ ၊ Sam Peckinpah ရဲ ့Cross of Iron (1977)၊ Francis Ford Coppola ရဲ ့ Apocalypse Now (1979)၊ Peter Weir ရဲ ့Gallipoli (1981)၊ Elem Klimov ရဲ ့Come and See (1985)၊ Oliver Stone ရဲ ့Platoon (1986)၊ Steven Speilberg ရဲ ့ Schindler’s List (1993) နဲ ့Saving Private Ryan (1998) ရယ္၊ Terrance Malick ရဲ ့The Thin Red Line (1998)၊ Ridley Scott ရဲ ့Black Hawk Down (2001)၊ Roman Polanski ရဲ ့The Pianist (2002)၊ Sam Mendes ရဲ ့Jarhead (2005)၊ Kathryn Bigelow ရဲ ့The Hurt Locker တို ့ Zero Dark Thirty တို ့ရယ္၊ ွQuentin Tarantino ရဲ ့Inglorious Basterds၊ Mel Gibson ရဲ ့ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္က Hacksaw Ridge၊ Clint Eastwood ရဲ ့American Sniper တို ့Letters from Iwo Jima တို ့Flag of Our Fathers တို ့အစရွိသည္ၿဖင့္ နာမည္ေက်ာ္ Directors တိုင္းနီးပါး နာမည္ၾကီး စစ္ကားေတြ ရိုက္ခဲ့ၾကတယ္။ ယခုဆိုရင္ ထိုစာရင္းထဲမွာ ကြ်န္ေတာ္တို ့ရဲ ့Christopher Nolan ကိုလည္း ထည့္နုိ္င္ၿပီေပါ့ဗ်ာ။
.

ကြ်န္ေတာ္တုိ ့ေၾကာက္ရြံ ့တဲ့ အရာေတြကို ေတြးၾကည့္လိုက္ရေအာင္၊ တစ္ခ်ိဳ ့သူေတြက အၿမင့္ေၾကာက္တတ္ၾကတယ္။ တစ္ခ်ိဳ ့ကေတာ့ က်ဥ္းက်ပ္စြာ ပိတ္ေလွာင္ေနတဲ့အခန္းငယ္ေလးထဲမွာ အသက္ရွုမဝစြာ ေနရတာကို ေၾကာက္တတ္ၾကတယ္။ တစ္ခ်ိဳ ့ကေတာ့ စြန္ ့ပစ္ခံရမွုကို ေၾကာက္တတ္ၾကတယ္။ တစ္ခ်ိဳ ့ကေတာ့ ေရေအာက္ထဲမွာ နစ္မြန္းတာကို ေၾကာက္တတ္ၾကတယ္။ ဒီရုပ္ရွင္ဇာတ္ကား သြားၾကည့္မဲ့ ပရိသတ္ေတြကို တစ္ခုေၿပာခ်င္တာက ခင္ဗ်ားတို ့အတြက္ ဝမ္းနည္းဖို ့ေကာင္းစြာပဲ Dunkirk ဇာတ္ကားၾကည့္ေနစဥ္ ထိုခံစားခ်က္ေတြ အကုန္ခံစားခဲ့ရတယ္ဆိုတာပဲ။ ထိုအရာေတြကို ပိုမိုေလးပင္စြာ ထပ္မံၿဖည့္ဆည္းေပးလို္က္တာကေတာ့ Hans Zimmer ရဲ ့ေၾကာက္မက္ဖြယ္ေကာင္းတဲ့ ေနာက္ခံ Scores ေတြပဲ။ ေၿပာခ်င္တာတစ္ခုက အသံေတြ အရမ္းက်ယ္ေလာင္ပါတယ္။ ေတာ္ေတာ္ေလးကို က်ယ္ေလာင္တာပါ။ ဒီဇာတ္ကားကို ယေန ့ထိအသက္ရွင္ေနေသးတဲ့ ထို Dunkirk စစ္ၿပန္အဖိုးၾကီးေတြကို ၿပေတာ့ သူတို ့က ဇာတ္ကားကို အရမ္းၾကိုက္ပါတယ္တဲ့။ ဒါေပမဲ့ အသံေတြက သူတို ့ၾကံုခဲ့ရတဲ့ တစ္ကယ့္စစ္ေၿမၿပင္က ဗံုးသံ၊ ေသနတ္သံေတြထက္ေတာာင္ ဒီကားထဲက သရုပ္ေဖာ္ထားမွုက ပိုမိုက်ယ္ေလာင္ေနပါတယ္တဲ့။ ဒါေပမဲ့ ဒါဟာ Nolan ရဲ ့ပင္တိုင္ style တစ္ခုပဲေလ။
.

တည္းၿဖတ္ၿခင္း

ဇာတ္ေၾကာင္းေၿပာၿခင္း ေသသပ္တယ္ဆိုတာ ဇာတ္ညႊန္းတင္မက တည္းၿဖတ္ၿခင္းမွာပါ အမ်ားၾကီး သက္ဆိုင္ပါတယ္။ Dunkirk ဇာတ္ကားရဲ ့တည္းၿဖတ္မွုဟာ Christopher Nolan ရဲ ့ အရင္ဇာတ္ကားေတြ အကုန္လံုးထက္ အမ်ားၾကီး ပိုေကာင္းပါတယ္။ တည္းၿဖတ္မွုက Inception တို ့Interstellar တို ့ထက္ အမ်ားၾကီးသာတယ္။ ဇာတ္လမ္းကို အရွည္ၾကီး ဆြဲမခ်ဲ ့ခဲ့သလုိ ပရိသတ္ဟာ ၾကည့္ေနရင္းနဲ ့ေနာက္ဆံုးမွ အရာအားလံုးကို နားလည္ သေဘာေပါက္သြားေစေအာင္ တည္းၿဖတ္ထားနိုင္မွုကို ကြ်န္ေတာ္ အလြန္ခ်ီးက်ဴးမိတယ္။ cuts ေတြရဲ ့အတို အရွည္ဟာ ညီမွ်တယ္။ ဇာတ္ဝင္ခန္းတစ္ခုခ်င္းစီအတြက္ ပရိသတ္ကို လုံေလာက္တဲ့ information ေပးၿပီးၿပီဆိုတာနဲ ့သိမ္းပစ္လိုက္ၿပီး ပရိသတ္ၿငီးေငြ ့ၿခင္းေတြ ၿဖစ္ေလာက္ေအာင္ ၾကာၿမင့္တဲ့ cuts ေတြလည္း မရွိၿပန္ဘူး။ လံုးဝကို အၿပစ္ကင္းတဲ့ တည္းၿဖတ္မွုပါ။ ဒါေပမဲ့ ကြ်န္ေတာ့္အတြက္ သိပ္အားမရခဲ့တဲ့ အခ်က္တစ္ခုက Nolan ဟာ standard တစ္ခုလိုမ်ိဳး ၿဖစ္လာတယ္။ သူ ့ရဲ ့ဇာတ္ေၾကာင္းေၿပာပံုေတြ၊ တင္ဆက္ပံုေတြ၊ ေနာက္ဆံုး ဇာတ္သိမ္းပံုေတြဟာ The Dark Knight ကစၿပီး Inception တို ့The Dark Knight Rises တို ့Interstellar တို ့ အခုေနာက္ဆံုး Dunkirk တို ့ဟာ တစ္ပံုစံတည္းမ်ိဳးေတြခ်ည္းပဲကို ေတြ ့လာရတယ္။ ဒီတစ္ခ်က္ကေလးပဲ ကြ်န္ေတာ္ အလိုမက်ခဲ့တာပါ။ Nolan ကို တစ္ၿခား style မ်ိဳးနဲ ့ေတြ ့ခ်င္လို ့ပါ။


နိဂံုး

Dunkirk အေၾကာင္းကို ရုပ္ရွင္နဲ ့ပတ္သက္ၿပီး ယခုဇာတ္ကားတစ္ကားတည္း ေဖာ္ၿပခဲ့တာ မဟုတ္ပါ။ 1958 တုန္းက Dunkirk အမည္နဲ ့ပဲ ရုပ္ရွင္ဇာတ္ကားတစ္ကား ထြက္ခဲ့ဖူးတယ္။ ထို ့အၿပင္ ကြ်န္ေတာ္တို ့ေတြ အကုန္လံုးႏွစ္သက္ခဲ့တဲ့ Atonement ဇာတ္ကားထဲမွာလည္း Dunkirk ကမ္းေၿခက ၿဗိတိန္တပ္သားေတြကို Director Joe Wright တင္ၿပခဲ့ဖူးသလို ယခု 2017 ရဲ ့အေစာပိုင္းေလာက္မွာ ထြက္ခဲ့တဲ့ မင္းသမီး Gemma Arterton ပါဝင္ခဲ့တဲ့ Their Finest ဆိုတဲ့ ဇာတ္ကားမွာလည္း Dunkirk အေၾကာင္းကို ၿပသခဲ့တယ္။ Dunkirk တိုက္ပြဲတုန္းက British Destroyer ေရတပ္သေဘၤာေပါင္း 6 စင္းတိတိ နစ္ၿမုပ္ခဲ့တယ္။ အဆိုပါ ၿဗိတိန္စစ္သားေတြကို ကယ္ဆယ္ခဲ့တဲ့ ရက္ေပါင္းကေတာ့ စုစုေပါင္း 9 ရက္တိတ္ၾကာၿမင့္ခဲ့တယ္။ ထို 9 ရက္က 26 May ကေန 4 June 1940 အထိပါ။ ထိုတပ္သားေတြကို ကယ္တင္ဖို ့လာခဲ့ၾကတဲ့ ေလွေပါင္းအေရအတြက္ အစင္း 800 တိတိ ရွိခဲ့တယ္။ သူတုိ ့အသက္ရွင္ကယ္တင္နိုင္ခဲ့တဲ့ မဟာမိတ္တပ္သား (Belgians, French, British and Canadians) စုစုေပါင္း အေရအတြက္က 338,226 ဦး ၿဖစ္ပါတယ္။
.

ဇာတ္ကားထဲမွာ ဗိုလ္တစ္ေယာက္က ေၿပာလိုက္တယ္။

“The enemy tanks have stopped.” တဲ့။

ဟုတ္တယ္။ ဘာေၾကာင့္ Germans ေတြက ဆက္မတိုက္ခဲ့တာလဲ။ ဒါဟာ ကြ်န္ေတာ္ေမးခ်င္ခဲ့တဲ့ သမိုင္းက ေမးခြန္းတစ္ခု။ Germans ေတြရဲ ့ေလတပ္က ရံဖန္ရံခါအားၿဖင့္ ေလေၾကာင္းကေနအခ်ိန္မေရြးတိုက္ခိုက္ေနေပမဲ့ တင့္ကားေတြနဲ ့တိုက္ခိုက္မွုကို ရပ္ခဲ့တယ္။ အမွန္ေတာ့ ထိုအခ်ိန္က ထို Dunkirk ကမ္းေၿခမွာ Belgians တပ္သားေတြေရာ၊ ၿပင္သစ္တပ္သားေတြေရာ၊ ၿဗိတိန္တပ္သားေတြေရာ အကုန္ ပိတ္မိေနၾကၿပီ။ ဒီအခ်ိန္မွာ German ေတြကသာ ဆက္တိုက္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ ေသခ်ာတယ္။ သမိုင္းဟာ ယခုကဲ့သို ့ၿဖစ္လာခဲ့မွာ မဟုတ္ဘူး။ ဒုတိယကမာၻစစ္ၾကီးကို Nazi ေတြ အနုိင္ရရင္ ရခဲ့ေပလိမ့္မယ္။ Germans ေတြရဲ ့အေစာပိုင္းအမွားေတြထဲမွာ Russia ကိုတက္သိမ္းေတာ့ Moscow အထိ ဆက္မသြားပဲ Stalingrad မွာပဲ ရပ္ေနခဲ့တာရယ္ ယခု Dunkirk မွာလည္း ဆက္မတိုက္ခဲ့တာရယ္ေတြက အဓိကေနရာက ပါဝင္ေနခဲ့တယ္။ ထို 1940 အေစာပိုင္းေလာက္က ဒုတိယကမာၻစစ္ၾကီးထဲကို အေမရိကန္ေတြ ဝင္မလာေသးဘူး။ ရုရွားေတြဆိုတာလည္း Germans ေတြရဲ ့တိုက္ခိုက္မွုေတြနဲ ့အလူးအလဲခံေနရခ်ိန္။ ထိုအခ်ိန္က ဒုတိယကမာၻစစ္ၾကီးရဲ ့သမိုင္းမွာ အေရးၾကီးဆံုး အခ်ိန္ပိုင္းေလး ၿဖစ္ခဲ့တယ္။ ထိုတုန္းကသာ Dunkirk ကယ္တင္ေရးၾကီး မေအာင္ၿမင္ခဲ့ရင္ British အေနနဲ ့ဘာတပ္သားမွ မက်န္ေတာ့ပဲ စစ္ၾကီး ရွံုးနိမ့္သြားမွာ။ Germans ေတြကပဲ ဥေရာပကို ၾကီးစုိးသြားမွာ ေသခ်ာၿပီး Americans ေတြဟာလည္း စစ္ၾကီးထဲကို ဘယ္ေတာ့မွ ဝင္လာမွာ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ ဒါဆိုရင္ ယေန ့ကမာၻ ့သမိုင္းဟာ ေမွာင္မိုက္ေနေပလိမ့္မယ္။
.

ထို Dunkirk ကယ္တင္ေရးၾကီး ေအာင္ၿမင္ခဲ့ၿခင္းဟာ Winston Churchill အတြက္ Moral Victory လို ့ထင္မွတ္သြားေစခဲ့တယ္။ ရန္သူကို အည့ံခံအရွံုးေပးၿခင္းထက္ ၿပည္သူေတြေရာ၊ တပ္သားေတြကိုပါ စိတ္ဓာတ္ခြန္အားေတြ ပိုမိုတိုးတက္ေစခဲ့တယ္ဆိုတာ Churchill နားလည္သြားခဲ့တယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ယခုကဲ့သို ့အေရးနိမ့္ၿပီး ၿပန္ေၿပးလာရၿခင္းကို ၾကီးမားတဲ့ ေအာင္ပြဲတစ္ခုလို ့သူခံယူခဲ့တယ္။ ထိုအခ်ိန္မွာ British Expeditionary Force လို ့တစ္ခ်ိန္က ေခၚခဲ့တဲ့ ထို British တပ္ဖြဲ ့ၾကီးဟာ အေရးနိမ့္ခဲ့ၿပီ။ Benito Mussolini ရဲ ့စစ္ပြဲၾကီးၿပီးဆံုးဖို ့အေပးအယူ ကမ္းလွမ္းၿခင္းကို 26 May 1940 မွာ စစ္ခံုရံုးမွာ ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေနာက္ႏွစ္ရက္အၾကာမွာေတာ့ Winston Churchill ဟာ ဘာပဲေပးဆပ္ရ ေပးဆပ္ရ စစ္ကို ဆက္လက္တို္က္ေတာ့မယ္လို ့အမိန္ ့ထုတ္ၿပန္ခဲ့ေတာ့တယ္။ ဒါဟာ Dunkirk ေအာင္ၿမင္မွု ရဲ ့ေနာက္ဆက္တြဲ ရလာဒ္တစ္ခုပဲေပါ့ဗ်ာ။
.

Rotten Tomatoes Rating: 93%
IMDb’s Rating: 8.6/10

~WH~