သင့္ကိုယ္သင္ အာကာသယာဥ္မွုးတစ္ေယာက္အၿဖစ္ ေတြးၾကည့္လိုက္။ သင့္မိသားစု၊ မိတ္ေဆြေတြကို ခ်န္ထားရစ္ခဲ့ရေတာ့မယ္။ ေအာင္ၿမင္မလား၊ မေအာင္ၿမင္ဘူးလားလို ့မေသခ်ာတဲ့ ခရီးစဥ္၊ မဟုတ္ေသးဘူး။ ေသမလား၊ ရွင္မလား ေသခ်ာမသိတဲ့ ခရီးရွည္ၾကီးတစ္ခု။ သင့္ဘဝ၊ သင့္အသိ နဲ ့သင့္အသက္ကုိ ေပးဆပ္ရမဲ့ ခရီး။ ဒါဆိုေကာင္းၿပီ။ အာကာသယာဥ္မွုးတစ္ေယာက္အၿဖစ္ သင္ခုနက ေတြးၾကည့္ၿပီးၿပီ။ အခု အာကာသယာဥ္မွုးတစ္ေယာက္အၿဖစ္ ခံစားၾကည့္လိုက္။ အာကာသဝတ္စံုကို အၿပည့္ဝတ္ဆင္ၿပီး ယာဥ္ေပၚကို တက္ဖို ့လမ္းေလွ်ာက္လာေနတယ္။ ထို ့ေနာက္ က်ဥ္းေၿမာင္းလွတဲ့ ယာဥ္ေမာင္းႏွင္တဲ့အခန္းက်ဥ္းေလးထဲကို ဝင္ေရာက္လိုက္ၿပီး ထိုင္ခံုေသးေလးေပၚမွာ တက္ေနရၿပီ။ အၿပင္ကေန တံခါးကို ပိတ္ခ်လိုက္တဲ့အခါ ကမာၻေၿမကမထြက္ခြာခင္မွာပင္ ကမာၻေၿမနဲ ့ေဝးကြာသြားရၿပီလို ့ခံစားေနၿပီ။ သံသတၱဳၿပားေတြနဲ ့ဝန္းရံထားတဲ့အခန္းက်ဥ္းေလးထဲမွာ သင္ပူေလာင္ေနၿပီ။ ထြက္ခြာဖို ့အမိန္ ့ကို မိနစ္ (သို ့) နာရီေပါင္းမ်ားစြာၾကာၿမင့္ေအာင္ သင္ေစာင့္ဆိုင္းေနရတယ္။ ထို ့ေနာက္ သင့္ရဲ ့အာကာသယာဥ္ၾကီး ေကာင္းကင္ယံကို တက္ေရာက္သြားတဲ့ အခ်ိန္ကာလေလးတစ္ခုဟာ သင့္ဘဝတစ္ခုလံုးရဲ ့အခက္ခဲဆံုး အခ်ိန္တစ္ခုပဲ။ သံသတၱဳေတြ အခ်င္းခ်င္း ရိုက္သံ၊ မူလီေတြဟာ ကြ်တ္ထြက္သြားေတာ့မလားေတာင္ ထင္မွတ္ရေလာက္တဲ့ တုန္ယင္ေနမွုေတြနဲ ့ သင့္နားစည္ေတြ ကြဲထြက္ကုန္မတတ္ ဆူညံၿပီး တုန္ယင္ေနမယ္။ ဒီလိုနဲ ့သင့္ဟာ ကမာၻေၿမရဲ ့အၿပင္ဘက္ကို ခရီးထြက္လာခဲ့ေတာ့တယ္။

အဆိုပါ ခံစားခ်က္ေတြကို သင္ထပ္တူထပ္မွ် ခံစားခ်င္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ First Man ဇာတ္ကားကို အခြင့္အေရးရတာနဲ ့ခ်က္ခ်င္းၾကည့္လိုက္ပါလို ့ကြ်န္ေတာ္ေၿပာခ်င္တယ္။ Apollo Mission တို ့ဘာတို ့အေၾကာင္းေတြကို အရင္က The Right Stuffs တို ့Apollo 13 တို ့မွာ ကြ်န္ေတာ္တုိ ့ၾကည့္ခဲ့ဖူးတယ္။ ဒါေပမဲ့ အာကာသယာဥ္မွုးတစ္ေယာက္ရဲ ့ first person အၿမင္နဲ ့ပံုေဖာ္ခဲ့တဲ့ တင္ၿပခ်က္ေတြမွာေတာ့ First Man ဇာတ္ကားဟာ ကြ်န္ေတာ္ၾကည့္ဖူးသမွ်ဇာတ္ကားေတြထဲမွာ လက္ေတြ ့အက်ဆံုး၊ နီးစပ္မွုအရွိဆံုး နဲ ့ထုိလူေတြရဲ ့အႏၱရာယ္ကို အနီးကပ္ဆံုး ပရိသတ္ေတြ ခံစားခဲ့ရတဲ့ ဇာတ္ကားတစ္ကားပါ။


First Man ဇာတ္လမ္းအက်ဥ္း


ဇာတ္လမ္းကို အက်ဥ္းခ်ံဳးၿပီးေၿပာရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ Neil Armstrong ရဲ ့အသက္ 31 ႏွစ္ဝန္းက်င္ခန္ ့ကေန ဇာတ္လမ္းကို စၿပထားတယ္။ ထိုအခ်ိန္ 1961 ခုႏွစ္တုန္းက Neil က test pilot တစ္ေယာက္အေနနဲ ့ပဲ ရွိေနေသးတယ္။ ထိုအခ်ိန္က သူ ့ဘဝမွာ ရွံုးနိမ့္မွုေတြ စုၿပံုေနတဲ့အခ်ိန္။ သူ ့Test Pilot career မွာလည္း မေအာင္ၿမင္သလို မိသားစုမွာလည္း သူ ့ဘဝရဲ ့အၾကီးမားဆံုး ဆံုးရွံုးမွုတစ္ခုကို ရင္ဆိုင္ခဲ့ရတယ္။ ဘာလဲဆိုေတာ့ သူ ့ရဲ ့သမီးေလးဟာ အသက္ငယ္ငယ္ရြယ္ရြယ္နဲ ့ Brain Tumor ေရာဂါခံစားၿပီး ေသဆံုးသြားခဲ့တယ္။ ဒီလိုနဲ ့NASA က Project Gemini အတြက္ ေလယာဥ္ေမာင္းသမားေတြကို ေခၚေတာ့ သူဝင္ေလွ်ာက္ခဲ့တယ္။ ဒီလိုနဲ ့ဇာတ္ကားက သူ ့ဘဝကို Project Gemini ကေန Apollo Program အထိ ေရာက္လာခဲ့ပံုေတြကို တင္ၿပသြားခဲ့တယ္။

Neil တစ္ေယာက္ Test Pilot မၿဖစ္ခင္က Holloway Plan နဲ ့ Naval Academy မွာ ပညာသင္ၾကားေနတုန္း Korean စစ္ပြဲမွာ ပါဝင္ခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းေတြေတာ့ ဇာတ္လမ္းက မတင္ၿပခဲ့ဘူး။ ဇာတ္ကားအတြက္ လိုမွ မလိုအပ္တာ။ ရုပ္ရွင္ဟာ Neil ဇာတ္ေကာင္အေနနဲ ့လရဲ ့မ်က္ႏွာၿပင္ေပၚကို ေၿခခ်နို္္င္ခဲ့တဲ့ သူ ့ဆႏၵေတြနဲ ့သမီးေလးကို ဆံုးရွံုးခဲ့ရတဲ့ ဖခင္တစ္ေယာက္ရဲ ့စိတ္အတြင္းက ခံစားခ်က္ေတြရဲ ့ဆက္စပ္ေနခဲ့ပံုကို အဓိကထားၿပီး တင္ၿပသြားခဲ့တယ္။


Claire Foy နဲ ့Ryan Gosling


ဇာတ္ကားနဲ ့ပတ္သက္ၿပီး တစ္ၿခားအရာေတြ မေၿပာခင္ ကြ်န္ေတာ္အရင္ေၿပာခ်င္တာကေတာ့ မင္းသမီး Claire Foy ရဲ ့ရဲရင့္တဲ့ သရုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြပဲ။ Claire Foy က Neil Armstrong ရဲ ့ဇနီးၿဖစ္သူ Janet Shearon ေနရာမွာ သရုပ္ေဆာင္ခဲ့တာပါ။ ဇာတ္ကားတစ္ခုလံုးမွာ လစ္ဟင္းေနတ့ဲအရာေတြအကုန္လံုးကို သူမရဲ ့သရုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြက ၿပန္လည္ၿဖည့္ဆည္းေပးနိုင္ခဲ့တယ္။ Gemini 8 Mission တုန္းက Neil Armstrong တို ့အသက္ေဘးနဲ ့ရင္ဆိုင္ေနရခ်ိန္မွာ NASA ရဲ ့Mission Control အခန္းဝကို လာၿပီး Deke Slayton ကို ရန္ေတြ ့ခဲ့တဲ့ ဇာတ္ဝင္ခန္းဟာ တစ္ကယ္ကုိ အသက္ပါခဲ့တယ္။ သူမ ဘဝမွာ ေန ့စဥ္နဲ ့အမွ် ခင္ပြန္းသည္ ဆံုးရွံုးသြားတဲ့ ဇနီးသည္ေတြရဲ ့ဘဝကို အၿမဲၿမင္ခဲ့ရတယ္။ သူမ ကိုယ္တိုင္လည္း သိတယ္။ သူမခင္ပြန္းလည္း အခ်ိန္မေရြး ေသဆံုးနိုင္တယ္ဆိုတာ။ ဇာတ္ကားရဲ ့တင္ၿပခ်က္ေတြမွာ ပရိသတ္ေတြနဲ ့Neil ဇာတ္ေကာင္ကို ေဝးကြာေစခဲ့တယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို ့ပရိသတ္ေတြက ဇာတ္ကားၿပီးဆံုးသြားတဲ့အထိ Neil ဇာတ္ေကာင္ရဲ ့စရိုက္မွန္ကုိ မသိခဲ့ရဘူး။ အၿပင္က Neil Armstrong ကိုယ္တုိင္ကလည္း လူသားေတြနဲ ့အေနေဝးခဲ့တဲ့သူ တစ္ေယာက္ ၿဖစ္ခ်င္ၿဖစ္ခဲ့လိမ့္မယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို ့မသိဘူး။ ဒါေပမဲ့ Director Damien Chazelle နဲ ့မင္းသား Ryan Gosling တို ့ပံုေဖာ္ခဲ့တဲ့ Neil ဇာတ္ေကာင္ကေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို ့ ပရိသတ္ေတြနဲ ့ေဝးကြာေနခဲ့တာေတာ့ အမွန္ပဲ။ ဒါေၾကာင့္လည္း အရံဇာတ္ေကာင္ၿဖစ္တဲ့ Janet ဇာတ္ေကာင္က ဇာတ္ကားရဲ ့Emotional Weight ကို ထိန္းသြားေပးခဲ့ရတယ္။

အာကာသယာဥ္မွုးေတြ အာကာသကို တက္သြားခ်ိန္မွာ အိမ္မွာက်န္ေနခဲ့တဲ့ သူတို ့ဇနီးေတြရဲ ့ဘဝေတြကို ၿပသခဲ့တဲ့ ဇာတ္ကားေပါင္းေၿမာက္မ်ားစြာ ကြ်န္ေတာ္တို ့ၾကည့္ခဲ့ဖူးၿပီးၿပီ။ ဒါေပမဲ့ ဒီဇာတ္ကားမွာ ထိုၿဖစ္ရပ္ေတြကို ၿပန္ၾကည့္ရေတာ့ တူညီတဲ့ခံစားခ်က္ေတြ မရခဲ့ဘူး။ ဒါေတြအကုန္လံုးကလည္း Claire Foy ရဲ ့သရုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြေၾကာင့္ဆိုရင္ မမွားပါဘူး။ ဒီဇာတ္ကားထဲမွာ ပရိသတ္တိုင္း အမွတ္ရေစမဲ့ ဇာတ္ဝင္ခန္းတစ္ခန္းက Janet က Apollo 11 Mission အတြက္ အိမ္ကထြက္ခြာေတာ့မဲ့ ခင္ပြန္းၿဖစ္သူ Neil အိမ္က မထြက္ခင္ညမွာ သားၿဖစ္သူေတြကို ေနာက္ဆံုးစကား သြားေၿပာခိုင္းတဲ့ ဇာတ္ဝင္ခန္းပဲ။ ဒီ Mission အတြက္ Neil အသက္ဆံုးရွံုးခ်င္ ဆံုးရွံုးခဲ့လိမ့္မယ္။ ဒါေၾကာင့္ က်န္ရစ္ခဲ့တဲ့ သားႏွစ္ေယာက္ကိုေတာ့ ဖခင္ပီပီ စကားေၿပာသင့္တယ္လုိ ့Janet က ခံယူတယ္။ Janet ရဲ ့ခံယူခ်က္က မွန္တယ္။ ဖခင္တစ္ေယာက္အေနနဲ ့ဒါဟာ လုပ္သင့္တဲ့လုပ္ရပ္ပဲ။ ထိုဇာတ္ဝင္ခန္းမွာ မင္းသမီး Claire Foy သရုပ္ေဆာင္ခ်က္က ေၾကာက္ခမန္းလိလိပဲ။ လက္ေတြ ့မွာ မိသားစုတာဝန္ကို မရင္ဆိုင္ရတဲ့ Neil ကို ဇနီးတစ္ေယာက္အေနနဲ ့ၿပန္ေၿပာခဲ့တဲ့ စကားေတြဟာလည္း ဇာတ္ကားအတြက္ Emotional အရမ္းဆန္ခဲ့တယ္။ Camera က ဇာတ္ကားရဲ ့First 2 Acts လံုးမွာ အလြန္အၾကူး close up shots ေတြအသံုးၿပုထားတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း သရုပ္ေဆာင္ေတြရဲ ့မ်က္ႏွာေတြကို ကြ်န္ေတာ္တုိ ့အနီးကပ္ေတြ ၿမင္ေတြ ့ခဲ့ရတယ္။ ေၿပာခ်င္တာကေတာ့ မင္းသမီး Claire Foy မ်က္ႏွာေပၚက အေရၿပားေၾကာင္းေလးေတြပဲ။ မင္းသမီးရဲ ့စကားေၿပာခန္းေတြဟာ နည္းပါးလြန္းတယ္။ ဒါေပမဲ့ သူမဇာတ္ေကာင္ရဲ ့တင္းမာေနတဲ့ စရိုက္ကို သူမမ်က္ႏွာေပၚက တင္းမာေနတဲ့ အေရၿပား အေရးအေၾကာင္းေလးေတြကေန ကြ်န္ေတာ္တို ့ၿမင္ေတြ ့ခဲ့ရတယ္။ သူမ နဲ ့သားၿဖစ္သူႏွစ္ေယာက္တို ့Neil ကို ဆံုးရွံုးရမွာကို ၿဖစ္ေနတဲ့ ေဒါသေတြဟာ သူမရဲ ့မ်က္ႏွာၿပင္ေပၚမွာ အထင္းသားၿမင္ေတြ ့ခဲ့ရတယ္။

Neil Armstrong ေနရာမွာ သရုပ္ေဆာင္ခဲ့တဲ့ မင္းသား Ryan Gosling ကိုေတာ့ ထံုးစံအတိုင္း Ryan Gosling အေနနဲ ့ပဲ ထပ္ၿမင္ခဲ့ရတယ္။ သူ ့ရဲ ့တည္ၿငိမ္တဲ့ဟန္၊ တိက် ၿပတ္သားတ့ဲ ေယာက်္ားေကာင္းတစ္ေယာက္ ပံုစံ။ ဒါေတြက ကြ်န္ေတာ္တို ့သူ ့ကို မၾကာခဏ ၿမင္ေတြ ့ခဲ့ၿပီးသားပါ။ ဒါဆို ဒီဇာတ္ကားမွာ သူ ဘာေၿပာင္းလဲခဲ့သလဲ။ ကြ်န္ေတာ္အတိအက်ၾကီး ၿပန္စဥ္းစားလို ့မရခဲ့ဘူး။ ဒါေပမဲ့ ေသခ်ာတာတစ္ခုကေတာ့ ရင္တြင္းကခံစားခ်က္ေတြကို ၿမိုသိပ္ထားခဲ့ရတဲ့ လူတစ္ေယာက္အၿဖစ္ကိုေတာ့ ပိုေပၚလြင္ေစခ့ဲတယ္။ အလြယ္ကူဆံုးေၿပာရမယ္ဆိုရင္ေလာကဓံရဲ ့ဖိအားေတြကို ခံနိုင္ရည္အရွိဆံုးလူသားေတြထဲကတစ္ေယာက္ အၿဖစ္ Ryan Gosling ပံုေဖာ္ေပးနိုင္ခဲ့တယ္။

ဒါေပမဲ့ ရုပ္ရွင္က ေစာေစာက ေရးခဲ့တဲ့အတိုင္း Neil ဟာ ခံစားခ်က္ေတြ ကင္းမဲ့တဲ့သူတစ္ေယာက္ေတာ့ မဟုတ္ခဲ့ဘူးဆိုတာကို သူ ့ရဲ ့သမီးၿဖစ္သူ ေသဆံုးခဲ့တဲ့ ၿဖစ္ရပ္နဲ ့ဆပ္စပ္ၿပီး ပရိသတ္ကို အေၿဖေပးခဲ့တယ္။ သူ ခ်စ္ရတဲ့သူတစ္ေယာက္ ဆံုးရွံုးခဲ့ရတဲ့ စိတ္ေဝဒနာေတြကပဲ သူ ့ကို လကမာၻရဲ ့ပထမဆံုးလူသားအၿဖစ္ ဖန္တီးခဲ့တာလား၊ ထိုသမီးေလးကို သူ ့ရဲ ့အၿမင့္ဆံုး ဂုဏ္တင္မွုနဲ ့ဂုဏ္ၿပုနုိင္ဖို ့အတြက္ လကမာၻေပၚကို သူသြားေရာက္ခဲ့တာလား၊ ဒါမွမဟုတ္ သမီးေလးကို ဆံုးရွံုးခဲ့ရၿခင္းအေပၚ ရရွိခဲ့တဲ့ သူ ့ရဲ ့ေဒါသေတြကပဲ သူ လကမာၻေပၚကို ေၿခခ်နိုင္ခဲ့တဲ့ ပထမဆံုးလူသားအၿဖစ္ ၿဖစ္ေစခဲ့တာလား ဆိုတဲ့ ေမးခြန္းေတြကို ရုပ္ရွင္က ကြ်န္ေတာ္တုိ ့အတြက္ ေမးခြန္းထုတ္သြားခဲ့တယ္။


Damien Chazelle ရဲ ့ Directing အနုပညာ


First Man ကို ၾကည့္ေနတုန္း စေတြးမိတဲ့အေတြးတစ္ခုကေတာ့ NASA ရဲ ့ၿဖစ္ရပ္မွန္အာကာသသမိုင္းေတြအေၾကာင္း တင္ဆက္ထားတဲ့ တစ္ၿခားရုပ္ရွင္ေတြရဲ ့တင္ၿပခ်က္ဟာ ဒီဇာတ္ကားနဲ ့ယွဥ္ရင္ အရမ္းလြယ္ကူလြန္းေနခဲ့တယ္ ဆိုတဲ့ အေတြးပဲ။ ထိုရုပ္ရွင္ေတြမွာ ကြ်န္ေတာ္တို ့ဟာ ပရိသတ္သပ္သပ္ပဲ။ ကြ်န္ေတာ္တို ့ဟာ Mission Control Room ထဲမွာ ထိုင္ၿပီး သူတို ့ရဲ ့လုပ္ရပ္ေတြကို ထိုင္နားေထာင္ ၾကည့္ေနခဲ့တဲ့ သူေတြၿဖစ္ခ်င္ၿဖစ္မယ္။ ဒါမွမဟုတ္ အိမ္မွာက်န္ရစ္ခဲ့တဲ့ မိသားစုေတြ ၿဖစ္ခ်င္ၿဖစ္မယ္။ ဒါေပမဲ့ အခု First Man မွာေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို ့ကိုယ္တိုင္ အာကာသထဲကို တက္သြားရတဲ့ အာကာသယာဥ္မွုးေတြ ၿဖစ္သြားေတာ့တယ္။ ဒါဟာ Director Damian Chazelle တင္ၿပထားတဲ့ Perspective ပဲ။ ဒီအခ်က္ကပဲ ဒီဇာတ္ကားကို ပိုမိုေကာင္းမြန္ေစခဲ့တယ္။ ဒီဇာတ္ကားထဲမွာ ကြ်န္ေတာ္တို ့အကုန္ ခံစားခဲ့ရတယ္။ ရုပ္ရွင္ရံုေတြရဲ ့ထိုင္ခံုေတြမွာ Safety Belt ေတြမပါလို ့ေပါ့။ မဟုတ္ရင္ ကြ်န္ေတာ္ Safety Belt ေတာင္ ပတ္ထားၿဖစ္မွာ။ ကြ်န္ေတာ္တို ့ဝန္းက်င္မွာ က်ယ္ေလာင္လြန္းတဲ့ ဆူညံမွုေတြနဲ ့အေမွာင္ထုေတြလြဲၿပီး ဘာမွ မရွိဘူး။ အလင္းေရာင္ေသးေသးေလးတစ္ခုကို ၿမင္ေနရတဲ့ ၿပတင္းေပါက္ေလးတစ္ခုကို ကြ်န္ေတာ္တုိ ့မနည္း လိုက္ၾကည့္ေနရတယ္။ ထိုသူေတြရဲ ့အႏၱရာယ္ေတြအကုန္လံုးကို ကြ်န္ေတာ္တို ့ပါ ခံစားခဲ့ရတယ္။ ဒါဟာ ကြ်န္ေတာ္တို ့ပရိသတ္ေတြ နဲ ့ထိုအာကာသယာဥ္မွုးေတြရဲ ့ခံစားခ်က္ေတြ ထပ္တူညီက်ခဲ့ၿခင္းေၾကာင့္ပဲ။

ထိုအခ်က္ေတြကို မွတ္ခ်က္ခ်ရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ Damian Chazelle ဟာ သူဖန္တီးတဲ့ရုပ္ရွင္နဲ ့ပတ္သက္ၿပီး တိက်တဲ့ အၿမင္ရွိတယ္ဆိုတာပဲ။ အမွန္ေတာ့ ထိုအႏၱရာယ္ေတြကို ကြ်န္ေတာ္တို ့မခံစားခဲ့သင့္ဘူး။ Neil Armstrong ရဲ ့Gemini 8 Mission မွာ ဘာေတြၿဖစ္ခဲ့တယ္၊ Apollo 11 Mission ဘယ္လုိ ေအာင္ၿမင္ခဲ့တယ္ဆိုတာ ကြ်န္ေတာ္တုိ ့အကုန္သိၿပီးသားပဲေလ။ ဒါေပမဲ့ သိၿပီးသားၿဖစ္ရပ္ေတြကို ၾကည့္ေနစဥ္အတြင္းေတာင္ အႏၱရာယ္ေတြကို ခံစားနိုင္ခဲ့တယ္ဆိုတာကေတာ့ Damian Chazelle ရဲ ့ ရုပ္ရွင္အနုပညာဖန္တီးမွုတစ္ခုရဲ ့ေအာင္ၿမင္မွုတစ္ခုပဲလို ့ ကြ်န္ေတာ္ကေတာ့ သတ္မွတ္လို္က္ေတာ့တယ္။


Cinematography


ေနာက္ထပ္ မေၿပာမၿဖစ္ေၿပာရမဲ့ အခ်က္တစ္ခုကေတာ့ ထံုးစံအတုိင္း Cinematography ပဲ။ ဒီဇာတ္ကားရဲ ့Cinematographer ကေတာ့ Linus Sandgren ၿဖစ္ၿပီး မၾကာေသးခင္က La La Land တို ့Battle of the Sexes တို ့မွာလည္း cinematographer အၿဖစ္လုပ္ကိုင္ခဲ့တဲ့ သူ။ ဇာတ္ကားရဲ ့First Act မွာ အလြန္နီးကပ္လြန္းတဲ့ close ups ေတြနဲ ့ရိုက္ကူးထားေတာ့ ပရိသတ္ေတြအတြက္ အနည္းငယ္ေတာ့ စိတ္မသက္မသာ ၿဖစ္ေစတယ္။ ဇာတ္ကားစဖြင့္တဲ့ X-15 ကိုေမာင္းႏွင္ေနတဲ့ ဇာတ္ဝင္ခန္းမွာေတာ့ ပရိသတ္ကို Jet Pilot တစ္ေယာက္ Jet ေလယာဥ္တစ္စင္းကို ေမာင္းႏွင္ေနတဲ့အလား ခံစားခဲ့ရေအာင္ ခက္ခဲတဲ့ shots ေတြနဲ ့တင္ဆက္ေပးနိုင္ခဲ့တယ္။ သူက Emotional scenes ေတြနဲ ့စကားေၿပာခန္းေတြမွာ close up ေတြနဲ ့တင္ၿပနိုင္ဖို ့handheld super 16mm ေလးနဲ ့ရိုက္ကူးခဲ့ေပမဲ့ NASA စက္ရံုၾကီးေတြထဲက အခန္းေတြကို သူအၿမဲကိုင္တဲ့ 35mm နဲ ့ရုိက္ကူးခဲ့တယ္။ ေၿပာခ်င္တာက သူ camera အသံုးၿပုပံုေတြကို ေလးစားလြန္းလို ့ပါ။ super 35mm ကေန လကမာၻေပၚဆင္းတဲ့အခန္းမွာေတာ့ IMAX 70mm ၾကီးနဲ ့ကို ခ်က္ခ်င္းခုန္တက္ၿပီး အသံုးၿပုသြားတယ္။ ဒါဟာ Universal Picture အေနနဲ ့IMAX Camera ကို ပထမဆံုး အသံုးၿပုခဲ့ၿခင္းပဲ။


First Man အေပၚ ကြ်န္ေတာ့္အၿမင္


အာကာသၿပိုင္ပြဲၾကီးလို ့သူတုိ ့တင္စားခဲ့တဲ့ ထုိေခတ္ကာလတုန္းက အာကာသကို လူသားေတြသြားေရာက္ခဲ့တဲ့ အၿဖစ္အပ်က္ေတြနဲ ့ပတ္သက္ၿပီး ရုပ္ရွင္ေတြ ကြ်န္ေတာ္တို ့ၾကည့္ခဲ့ဖူးတယ္။ The Right Stuff (1983) ရုပ္ရွင္ကားမွာ Chuck Yeager က Sound Barrier ကို ပထမဆံုးေက်ာ္နိုင္ခဲ့တဲ့ လူသားေအာင္ၿမင္မွုေတြကေန NASA ရဲ ့အေစာပိုင္း Program ၿဖစ္တဲ့ Project Mercury (Mercury Seven) အထိ ၿပသခဲ့တယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ မၾကာေသးခင္က ထြက္ရွိခဲ့တဲ့ Hidden Figures (2016) ရုပ္ရွင္မွာေတာ့ NASA အတြက္ African-American အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ ့ သိပၸံနဲ ့သက္ဆိုင္တဲ့ အက်ိဳးၿပုလုပ္ရပ္ေတြကို တင္ၿပထားခဲ့တယ္။ အထူးသၿဖင့္ Project Mercury တုန္းက John Glenn ရဲ ့ Mercury-Atlas 6 ၿဖစ္ရပ္ကို highlight လုပ္တင္ၿပထားခဲ့တယ္။ ၿပီးေတာ့ Director Ron Howard နဲ ့မင္းသားၾကီး Tom Hanks တို ့ရဲ ့နာမည္ေက်ာ္ Apollo 13 (1995) ရုပ္ရွင္မွာေတာ့ လကမာၻကို မေရာက္ၿဖစ္ခဲ့တဲ့ Apollo Programs ေတြထဲက ၿဖစ္ရပ္ဆိုးတစ္ခုကို တင္ၿပခဲ့ၾကတယ္။ ၿပီးေတာ့ Apollo ရဲ ့ေနာက္ဆံုး Mission လုိ ့သူတို ့တိတ္တဆိတ္ ေကာလဟာလေၿပာခဲ့တဲ့ Apollo 18 အေၾကာင္း ရိုက္ထားတဲ့ thriller ဆန္ဆန္ Apollo 18 (2011) လည္း ရွိခဲ့တယ္။ ေနာက္ၿပီး လေပၚကို သြားေရာက္ခဲ့ၾကၿပီး ေဘးကင္းစြာနဲ ့ၿပန္ေရာက္ခဲ့ၾကတဲ့ အေၾကာင္းရိုက္ကူးထားတဲ့ A Grand Day Out (1990) ဆိုတဲ့ ရုပ္ရွင္လည္း ရွိသလို Capricorn One (1977) လို ့ေခၚတဲ့ လကမာၻကို လူသားေတြ တစ္ကယ္မသြားခဲ့ၾကပဲ settings ေတြနဲ ့အတုအေယာင္ေတြ လုပ္ခဲ့ၾကတယ္ဆိုတဲ့ Conspiracy ဆန္ဆန္ ဇာတ္ကားေတြလည္း ရွိခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့ ယခု Director Damian Chazelle ရဲ ့First Man (2018) ကေတာ့ Neil Armstrong ရဲ ့ဇာတ္လမ္းကို တိက်ေသခ်ာမွုေတြနဲ ့တင္ၿပနုိင္ခဲ့တယ္။ First Man ကို ဇာတ္ညႊန္းေရးဆရာ Josh Singer က ေရးသားခဲ့တယ္။ စာေရးဆရာ James R. Hansen ေရးသားခဲ့တဲ့ First Man: The Life of Neil A. Armstrong စာအုပ္ကို မွီၿငမ္းၿပီး ဇာတ္ညႊန္းေရးသားခဲ့ၾကတာပါ။ ကြ်န္ေတာ္ေစာေစာက ေၿပာခဲ့သလိုပဲ ရုပ္ရွင္က Neil Armstrong ရဲ ့ငယ္ဘဝက ၿဖစ္ရပ္ေတြကို မတင္ၿပခဲ့ဘူး။

ကြ်န္ေတာ့္အတြက္ ၿပႆနာကေတာ့ ဒီဇာတ္ကားကို သူတို ့ေၿပာသလို Neil Armstrong ရဲ ့biopic တစ္ခုလို ့မခံစားခဲ့ရၿခင္းပဲ။ ဒါကလည္း သူတို ့တင္ၿပထားခဲ့တဲ့ အဓိကဇာတ္ေကာင္ကို ပံုေဖာ္ခဲ့ၿခင္းနဲ ့သက္ဆိုင္ေနတယ္။ အကယ္၍သာ ၿပင္ပဘဝက Neil Armstrong အစစ္ဟာ ရုပ္ရွင္က တင္ၿပထားခဲ့သလို ၿမိုသိပ္ထားတဲ့ စိတ္ခံစားခ်က္ေတြရယ္၊ နားလည္ရခက္ခဲတဲ့ စရိုက္ေတြ အၿပုအမူေတြရယ္၊ ထင္ရာစိုင္းတတ္တဲ့ စရိုက္ေတြရယ္သာ ရွိေနခဲ့မယ္ဆိုရင္ NASA က သူ ့ကို Apollo 11 နဲ ့ဘယ္နည္းနဲ ့မွ လို္က္ပါခိုင္းခဲ့မွာ မဟုတ္ဘူးလို ့ကြ်န္ေတာ္ထင္တယ္။ Ryan Gosling သရုပ္ေဖာ္ခဲ့တဲ့ Neil Armstrong ဟာ ကြ်န္ေတာ္တုိ ့ပရိသတ္ေတြနဲ ့အရမ္းကို စိမ္းၿပီး ေဝးကြာေနခဲ့တယ္။ အၿပင္က Neil ဟာ သီးသန္ ့ေနထိုင္တတ္တဲ့ သူတစ္ေယာက္ ၿဖစ္ခဲ့လို ့လားေတာ့ မသိဘူး။ ယခုရုပ္ရွင္ပံုေဖာ္ခဲ့တဲ့ Neil ကေတာ့ သက္ရွိလို ့မခံစားခဲ့ရဘူး။ ဇာတ္ညႊန္းကလည္း Neil ရဲ ့ေဘးနားက ေသၿခင္းတရားေတြကို သိသိသာသာ ၿပသခဲ့တယ္။ ပထမဆံုး သူ ့ရဲ ့သမီးေလး ေသဆံုးၿခင္းကေန သူ ့လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ေတြရဲ ့သတိမေပးပဲေရာက္လာတဲ့ ေသဆံုးၿခင္းေတြအထိ ဇာတ္ညႊန္းက တင္ၿပေနတယ္။ ဒါေပမဲ့ ပရိသတ္က Neil ကုိ ထိုေသဆံုးၿခင္းေတြအတြက္ ပူေဆြးေရာက္ၿခင္းေတြကို ေတြ ့ရခဲတယ္။ သူ ့ခံစားခ်က္ေတြကို သူၿပန္ထိန္းခ်ဳပ္ၿပီး Professional ဆန္ဆန္ ၿပန္တည္ေဆာက္ခ့ဲတယ္။ ဒီအခ်က္ေတြက သူ ့ကို ေတာ္တဲ့ အာကာသသမားတစ္ေယာက္အၿဖစ္ ၿမင္ခဲ့ရေပမဲ့ ရုပ္ရွင္အတြက္ေတာ့ အဓိကဇာတ္ေကာင္နဲ ့ပရိသတ္ၾကားမွာ ၿခားထားတဲ့ နံရံၾကီးတစ္ခ်ပ္လိုပဲ ၿဖစ္ေနတယ္လို ့ေတာ့ ကြ်န္ေတာ္ ၿမင္မိတယ္။ ေနာက္ဆံုး သူ ့ဇနီးဇာတ္ေကာင္နဲ ့ေတာင္ ခံစားခ်က္ေလးေတြ ဆပ္စပ္မွုေတြကို ကြ်န္ေတာ္တို ့တစ္ကယ္ သိပ္ၿပီး မၿမင္ခဲ့ရဘူး။
.

အၿပင္က Neil Armstrong ဆိုတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ဟာ အရမ္းကို သီးသန္ ့ေနတတ္ၿပီး Private ဆန္ဆန္ေနခဲ့တဲ့သူတစ္ေယာက္လို ့ “Neil Armstrong: A Life of Flight” ဆိုတဲ့ စာအုပ္ထဲမွာ ကြ်န္ေတာ္ဖတ္ခဲ့ဖူးတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ကြ်န္ေတာ္တို ့ေတြ သူ ့အေၾကာင္းကို သိပ္မသိခဲ့ၾကရဘူး။ ရုပ္ရွင္ထဲမွာဆိုလည္း ရုပ္ရွင္ၿပီးဆံုးသြားတဲ့အထိ ကြ်န္ေတာ္တို ့ဟာ လေပၚကို ပထမဆံုးေၿခခ်ခဲ့တဲ့လူသားတစ္ေယာက္ရဲ ့အေၾကာင္းကို တစ္ကယ္သိခဲ့ရတယ္လို ့မခံစားခဲ့ရဘူး။ ဒါေပမဲ့ ကြ်န္ေတာ္တုိ ့ပရိသတ္ေတြ ဘာရခဲ့သလဲဆိုေတာ့ Neil Armstrong အေပၚ နားလည္ေပးနိုင္ခဲ့တဲ့ နားလည္မွုေလးတစ္ခု။ အထူးသၿဖင့္ ေနာက္ဆံုး လေပၚဆင္းတဲ့ ဇာတ္ဝင္ခန္းမွာ ထိုဇာတ္ေကာင္ လုပ္ခဲ့တဲ့ လုပ္ရပ္ေလးတစ္ခုက ကြ်န္ေတာ္တို ့သူ ့ကို ေကာင္းေကာင္းမသိခဲ့ရေပမဲ့ နားလည္ေပးနုိင္ခဲ့တယ္။ ထိုလုပ္ရပ္ေလးက ဘာလဲဆိုတာကိုေတာ့ Spoiler ေရွာင္ခ်င္တာေၾကာင့္ အခုကြ်န္ေတာ္ထိန္ခ်န္ထားခဲ့ပါတယ္။ ဇာတ္ကားၾကည့္ၿပီး စာဖတ္သူေတြကိုလည္း ခံစားေစခ်င္လို ့ပါ။

ယခုရုပ္ရွင္တစ္ကားလံုုးမွာ အေကာင္းဆံုးၿဖစ္တဲ့ ဇာတ္ဝင္ခန္းကေတာ့ ဇာတ္လမ္းရဲ ့Third Act ပဲ။ ၿပီးေတာ့ ထို Third Act ကိုပဲ ဇာတ္လမ္းရဲ ့Climax အၿဖစ္ဖန္တီးထားတယ္။ ထိုဇာတ္ဝင္ခန္းကေတာ့ Moon Landing Scene ပဲ။ ၾကည့္ေနတဲ့ Cinematography format က 35m ကေန 70mm IMAX ကို ခုန္တက္သြားၿပီး က်ယ္ၿပန္ ့လြန္းတဲ့ screen ေပၚမွာ ကြ်န္ေတာ္တို ့ကို လကမာၻေပၚဆင္းခဲ့တဲ့ လူသားေတြအလား ထင္မွတ္ရေလာက္ေအာင္ တင္ၿပသြားခဲ့တယ္။ Lunar Module ေလး အေပၚကေနဆင္းၿပီး လကမာၻရဲ ့မ်က္ႏွာၿပင္ေပၚ မေရာက္ခင္ ဇာတ္ဝင္ခန္းေလးမွာ ေတးဂီတဖန္တီးရွင္ Justin Hurwitz ရဲ ့ေနာက္ခံေတးဂီတေၾကာင့္လည္း ပိုလွၿပီး ကြ်န္ေတာ္တို ့ပရိသတ္ေတြကို စိတ္လွုပ္ရွားေစခဲ့တယ္။


First Man အတြက္ နိဂံုး


ရုပ္ရွင္က ထိုေခတ္ကာလတုန္းက လူၿဖူ၊ လူမဲ ခြဲၿခားၿခင္းေတြကိုလည္း မသိမသာေလး ၿပသခဲ့တယ္။ ထိုေခတ္က African-American ေတြကို NASA ရဲ ့Space programs ေတြရဲ ့ ေလယာဥ္တို ့၊ ၿဂိုလ္တုတို ့ေတြအေပၚမွာ လိုက္ပါေမာင္းႏွင္ခြင့္ မရွိခဲ့ၾကဘူး။ ထိုအခ်ိန္က နိုင္ငံေရးပံုရိပ္အခ်ိဳ ့ကိုလည္း ဇာတ္ကား တင္ဆက္ခဲ့ပါေသးတယ္။ ဇာတ္လမ္းရဲ ့လေပၚဆင္းတဲ့ ဇာတ္ဝင္ခန္းမွာ American အလံကို စိုက္ထူခဲ့တဲ့ ဇာတ္ဝင္ခန္း မပါခဲ့သလို American အလံကိုလည္း ထို လမ်က္ႏွာၿပင္ေပၚမွာ ကြ်န္ေတာ္တို ့မေတြ ့ခဲ့ရဘူး။ ဒီအခ်က္က ဒီဇာတ္ကားကို ဖန္တီးခဲ့တဲ့ အနုပညာရွင္ေတြအကုန္လံုးကို ကြ်န္ေတာ္ပိုေလးစားေစခဲ့တဲ့ အခ်က္တစ္ခုပဲ။ ထိုအတြက္နဲ ့American နုိင္ငံေရးသမားအခ်ိဳ ့နဲ ့ယခု သူတို ့သမၼတ Donald Trump က အၿပစ္စကားေတြ ဆိုခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့ ကြ်န္ေတာ့္အၿမင္မွာေတာ့ မင္းသား Ryan Gosling ေၿပာသလို ဒါဟာ အေမရိကန္လူမ်ိဳးေတြရဲ ့ေအာင္ၿမင္မွုဆိုတာထက္ ကြ်န္ေတာ္တုိ ့လူသားေတြရဲ ့ေအာင္ၿမင္မွုတစ္ခုလို ့ကြ်န္ေတာ္ မွတ္ယူတယ္။ ငယ္ငယ္ကတည္းက လေပၚလူသားေတြ ေရာက္ခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ အၿမင္မွာ “ငါတုိ ့လူသားေတြဟာ လကမာၻထိ သြားနိုင္ခဲ့ၾကတယ္” လုိ ့ပဲ ကြ်န္ေတာ္ၿမင္ခဲ့တယ္။ အေမရိကန္ေတြ လကမာၻေပၚေရာက္ခဲ့တယ္လို ့ဆိုတဲ့ ေဘာင္က်ဥ္းတဲ့ အၿမင္ေတြနဲ ့ကြ်န္ေတာ္တို ့မၿမင္ခဲ့ၾကဘူးေလ။ ဒါဟာ လူသားေတြအားလံုးရဲ ့ အၾကီးမားဆံုးေသာ ေအာင္ၿမင္မွူတစ္ခုပဲေလ။ Neil Armstrong ဟာ American ေတြရဲ ့ကိုယ္စားၿပုခဲ့သူတစ္ေယာက္ မဟုတ္ဘူး။ ကြ်န္ေတာ္တို ့လူသားအားလံုးကို ကိုယ္စားၿပုခဲ့တဲ့ သူတစ္ေယာက္။ ဒါေၾကာင့္ လကမာၻရဲ ့မ်က္ႏွာၿပင္ေပၚကို ပထမဆံုး ေၿခလွမ္းခ်ခဲ့ၿပီးေတာ့

“That's one small step for man, one giant leap for mankind.” လို ့Neil Armstrong က ေၿပာခဲ့တာေပါ့။

Neil Armstrong လကမာၻေပၚကို ေၿခလွမ္းခ်ခဲ့တဲ့ ပထမဆံုးလူသားတစ္ေယာက္။ သူ ့ရဲ ့ဆံုးရွံုးမွုေတြကေန လူသားတစ္ေယာက္ရဲ ့အေအာင္ၿမင္ဆံုးပန္းတိုင္ကို ဆြတ္ခူးနိုင္ခဲ့တယ္။ သူဟာ ေအာင္ၿမင္မွုေတြနဲ ့ကမာၻေၿမကို ၿပန္ေရာက္လာခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ သူ ့ရဲ ့ဘဝတစ္ေလွ်ာက္လံုးမွာ စၾကာဝဋာခရီးသြားၿခင္းဆိုတဲ့ လုပ္ရပ္ေတြကို လူသားေတြဟာ စိတ္ဝင္စားမွုေလ်ာ့နည္းလာတာကို ၾကည့္ၿပီး အဆံုးသတ္သြားခဲ့တယ္။ ထိုေခတ္ကာလတုန္းကေတာ့ လကမာၻေပၚကို လူသားေတြ သြားလာနိုင္ၿခင္းဟာ ေနာင္ေတာက္ပလာေတာ့ အနာဂတ္ေတြရဲ ့နိဒါန္းတစ္ခု ၿဖစ္ခ်င္ၿဖစ္ခဲ့မယ္။ လကမာၻက အစၿပုၿပီး ဟိုးေဝးလံတဲ့ ၿဂိုလ္ေတြဆီကို ကြ်န္ေတာ္တို ့ေတြသြားၾကမယ္။ နယ္ေၿမေတြ ခ်ဲ ့ထြင္ၾကမယ္။ ဒါေပမဲ့ အခုေတာ့ ထုိအရာေတြဟာ စိတ္ကူးယဥ္အိပ္မက္ သာသာေတြပဲ ၿဖစ္လာေတာ့တယ္။ အခုေတာ့ ထိုၿဖစ္ရပ္အရာအားလံုးဟာ အတိတ္ရဲ ့အနာဂတ္ေတြအၿဖစ္နဲ ့သာ က်န္ရစ္ခဲ့ေတာ့တယ္။

IMDb’s rating: 7.7/ 10
Rotten Tomatoes’ rating: 88%